Trigonella
Fabaceae · 55 tür
Tek yıllık ya da çok yıllık otsu bitkiler olup yaprakları üç yaprakçıklı, kenarları dişli ya da tüm olan bileşik yapraklardır. Çiçekler sarı, mor veya beyaz renkte olup koltukaltı kümeler ya da başçıklar hâlinde dizilir; meyve doğrusal, şeritsi veya orak biçimli bir bakla olup çoğunlukla belirgin damarlar taşır. Türkiye, bu cins için küresel ölçekte en zengin yayılış alanlarından birini oluşturur ve yaklaşık 50–60 türüyle önemli bir çeşitlilik merkezi konumundadır. Anadolu'nun step, bozuk orman açıklıkları, taşlı yamaçlar, tarla kenarları ve kuru çayırlıkları başlıca habitatlarıdır; İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu steplerinde tür zenginliği en yüksek düzeye ulaşır. Ekonomik açıdan önemli olan *Trigonella foenum-graecum* (çemen otu) baharat ve geleneksel tıpta yaygın biçimde kullanılmaktadır. Endemik türler arasında *T. fischeriana*, *T. elliptica*, *T. kotschyi* ve *T. monantha* subsp. endemica sayılabilir; bu türlerin büyük bölümü dar yayılışlı olup koruma önemi taşımaktadır. Cins, Türkiye steplerinin floristik bileşiminde belirleyici bir rol üstlenirken taksonomik sınırları *Medicago* ve *Melilotus* ile zaman zaman tartışmalı olmaya devam etmektedir.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Trigonella arcuata | Eğri Çemen Otu | — | ||
| Trigonella arenicola | — | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Trigonella astroites | — | — | ||
| Trigonella aurantiaca | — | — | ||
| Trigonella balansae | — | — | 3 | |
| Trigonella brachycarpa | — | — | 1 | |
| Trigonella cancellata | Kars Çemen Otu | — | ||
| Trigonella capitata | Top Çemen Otu | — | ||
| Trigonella carica | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Trigonella cariensis | Kokulu Boncuk | — | 3 | |
| Trigonella cassia | Halbet | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Trigonella cephalotes | Oya Otu | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Trigonella cilicica | Toros Boy Otu | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Trigonella coelesyriaca | Hande Kok | — | ||
| Trigonella coerulescens | Hint Kokası | — | ||
| Trigonella corniculata | Gazal Çemen Otu | — | 5 | |
| Trigonella crassipes | — | — | ||
| Trigonella cretica | Ada Nefeli | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | 1 |
| Trigonella cylindracea | Boru Boy Otu | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Trigonella filipes | İnce Boy Otu | — | ||
| Trigonella fischeriana | — | — | ||
| Trigonella foenum-graecum | Çemen Otu | — | 1 | |
| Trigonella gladiata | Hülbe | — | 1 | |
| Trigonella halophila | — | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Trigonella isthmocarpa | Dil Boy Otu | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Trigonella kotschyi | Ak Boy Otu | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Trigonella lunata | — | — | ||
| Trigonella lycica | Yiğit Boy Otu | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Trigonella macrorrhyncha | Boy Otu | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Trigonella mesopotamica | Dicle Boy Otu | — | ||
| Trigonella monantha | — | — | ||
| Trigonella monantha subsp. monantha | — | — | ||
| Trigonella monantha subsp. noeana | — | — | ||
| Trigonella monspeliaca | Som Çemen Otu | — | 2 | |
| Trigonella orthoceras | — | — | ||
| Trigonella pamphylica | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Trigonella plicata | Koca Boy Otu | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Trigonella polycarpa | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | 1 |
| Trigonella procumbens | Yatık Boy Otu | — | ||
| Trigonella pseudocapitata | Kavruk Boy Otu | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Trigonella raphanina | — | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Trigonella rechingeri | — | — | ||
| Trigonella rhytidocarpa | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Trigonella rigida | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Trigonella rostrata | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Trigonella sirjaevii | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Trigonella smyrnea | Efe Boy Otu | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | 1 | |
| Trigonella sp. | — | — | ||
| Trigonella spicata | Başak Boy Otu | — | 7 | |
| Trigonella spinosa | Dişlek Boy Otu | — | ||
| Trigonella spruneriana | Koç Boy Otu | — | 7 | |
| Trigonella strangulata | Düğmeli Boy Otu | — | 1 | |
| Trigonella tenuis | — | — | ||
| Trigonella velutina | İpek Boy Otu | — | ||
| Trigonella velutinoides | Karaman Boy Otu | Endemik | — |