Ononis
Fabaceae · 32 tür
Çoğunlukla otsu ya da yarı çalı formunda büyüyen, tek yıllık ya da çok yıllıktan oluşan bu cins; üçlü yapraklar, stipüller ve genellikle pembe ya da mor renkli kelebek çiçeklerle tanınır. Meyveler küçük, şişkince baklagiller olup gövde ve yapraklar çoğu zaman yapışkan tüylüdür; bazı türlerde dikenli yan dallar gelişir. Türkiye'de Akdeniz ve Ege bölgelerinde en yüksek çeşitlilik gösterir, ancak İç Anadolu'nun step alanlarına, Karadeniz kıyılarına ve doğu Anadolu'nun dağlık kesimlerine kadar yayılış sunar. Kuru kayalık yamaçlar, deniz kıyısı kumullları, maki artıkları, yol kenarları ve taşlık otlaklar başlıca habitatlarıdır. Türkiye'de yaklaşık 25–30 tür saptanmış olup bunların bir bölümü ülkeye özgüdür; *Ononis adenotricha*, *O. viscosa*, *O. pusilla* ve *O. mollis* floraya ait yaygın temsilciler arasındadır. Endemik ya da dar yayılışlı taksonlar başta Güneybatı ve Güney Anadolu olmak üzere kireçtaşı kayalıklarda yoğunlaşır. Bazı türler aşırı otlatılmış alanlarda öncü bitki olarak ekolojik önem taşır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Ononis adenotricha | Kara Yandırak | — | ||
| Ononis adenotricha var. adenotricha | — | — | ||
| Ononis adenotricha var. nuda | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Ononis adenotricha var. stenophylla | — | — | ||
| Ononis arvensis | — | — | ||
| Ononis basiadnata | Has Kayış Kıran | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Ononis biflora | İkiz Kayış Kıran | — | ||
| Ononis hirta | Örsele | — | ||
| Ononis macrosperma | Koca Örsele | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Ononis mitissima | Köse Kayış Kıran | — | ||
| Ononis natrix | Öküz Çanı | — | 1 | |
| Ononis natrix subsp. hispanica | Ölemez | — | 2 | |
| Ononis natrix subsp. natrix | Öküz Çanı | — | 1 | |
| Ononis natrix subsp. ramosissima | — | — | ||
| Ononis ornithopodioides | Kuş Örselesi | — | 4 | |
| Ononis phyllocephala | Baş Örsele | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Ononis pubescens | Havlı Örsele | — | 2 | |
| Ononis pusilla | Yaltak Dikeni | — | 2 | |
| Ononis reclinata | Şeytan Taburesi | — | 6 | |
| Ononis repens | — | — | ||
| Ononis repens subsp. procurrens | — | — | 3 | |
| Ononis serrata | Taşar Ot | — | ||
| Ononis sessilifolia | Kayık Çiçeği | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Ononis sp. | — | — | ||
| Ononis spinosa | Kayış Kıran | — | 2 | |
| Ononis spinosa subsp. antiquorum | Acram | — | ||
| Ononis spinosa subsp. hircina | Şırbık | — | ||
| Ononis spinosa subsp. leiosperma | Demir Delen | — | 3 | |
| Ononis variegata | Yağılcak | — | ||
| Ononis viscosa | Siyek Dikeni | — | ||
| Ononis viscosa subsp. breviflora | Siyek Dikeni | — | 3 | |
| Ononis viscosa subsp. sicula | Sidikli Siyek | — |