Ephedraceae

Çift tohumlu (gymnosperm) bitkiler arasında oldukça ilkel sayılan bu familya, yalnızca *Ephedra* cinsini kapsar ve dünya genelinde yaklaşık 50–60 türü içerir. Üyeleri küçük, bodur ya da tırmanıcı çalılar veya yarı çalılar olup yaprakları küçük, pulsu ve karşılıklı dizilişlidir; fotosentez görevi büyük ölçüde yeşil, eklemli gövdeler tarafından üstlenilir. Bitkiler dioik (tek evcikli değil, ayrı evcikli) olup erkek bireyler küçük kozalakçıklar, dişi bireyler ise etli ya da odunsu tohumlu kozalakçıklar taşır. Olgunlaşan dişi kozalakçıklar renklenmesiyle birlikte kuşlar ve memeliler tarafından tüketilerek tohum dağılımına katkı sağlar; bu nedenle "denizüzümü" adı yaygınlaşmıştır. Türkiye'de familyayı temsil eden *Ephedra* cinsi, özellikle İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu'nun kurak, yüksek yaylalarında geniş yayılım göstermektedir. Ege ve Akdeniz kıyı şeridinde kayalık yamaçlarda, maki kalıntıları arasında ya da kıyı çalılıklarında da rastlanabilir. Kireçli, taşlı, sığ toprakları tercih ederler; aşırı ışınıma ve kuraklığa son derece dayanıklıdırlar. Türkiye'de bildirilen başlıca türler arasında *Ephedra major*, *E. nebrodensis*, *E. foliata* ve *E. fragilis* sayılabilir. *Ephedra major*, Anadolu'nun step ve subalpin kuşaklarında en geniş yayılışa sahip tür olup 2000 m'yi aşan yüksekliklerde bile gözlemlenebilir. *Ephedra foliata* ise özellikle Güneydoğu Anadolu'nun sıcak, bozkır nitelikli habitatlarında yaygındır. Familyanın Türkiye'ye özgü kesin endemik türü bulunmamakla birlikte, bazı populasyonların morfolojik ve ekolojik özellikleri bakımından bölgesel farklılaşma sergilediği dikkat çekmektedir. Türlerin gövde ve tohumları, efedrin ve psödoefedrin gibi alkaloidler içerdiğinden Anadolu halk tıbbında bronşodilatatör ve uyarıcı olarak geleneksel kullanımı bilinmektedir. Familyanın Türkiye florasındaki ekolojik önemi, kurak ve yarı-kurak ekosistemlerde öncü bitki olarak toprak stabilizasyonuna ve biyoçeşitliliğe katkısından kaynaklanmaktadır.