Paeoniaceae

Çok yıllık otsu bitkiler ya da nadiren çalımsı formlardan oluşan bu grup, iri ve gösterişli çiçekleriyle kolayca tanınır. Yapraklar alternant dizilişli, bileşik ya da derin parçalı, stipulasız olup geniş loplu segmentler taşır. Çiçekler genellikle iri ve yalnız, 5–10 adet serbest petal içerir; sepal sayısı 3–5 arasında değişir ve kalıcıdır. Erkek organlar çok sayıda ve sarmal dizilişlidir; dişi organlar ise az sayıda karpelden oluşur ve olgunlaşınca etli folikül meyveler verir. Tohumlar genellikle parlak, koyu renkli ve arillıdır. Dünya genelinde tek cins olan *Paeonia* bu familyayı temsil eder ve Türkiye bu cins açısından önemli bir çeşitlilik merkezidir. Türkiye'de yaklaşık 10–12 *Paeonia* türü bilinmekte olup bunların bir kısmı ülkemize özgü endemik taksonlardır. *Paeonia turcica*, Güneybatı Anadolu'ya özgü önemli bir endemik türdür; Muğla ve çevresi başta olmak üzere Ege kıyı kuşağında yayılış gösterir. *Paeonia mascula* subsp. *arietina* başta olmak üzere çeşitli alttürler İç Anadolu, Karadeniz ve Doğu Anadolu dağlık alanlarında yayılış gösterir. Familyanın üyeleri özellikle orman açıklıkları, meşelik kenarları, maki içi yarmalar ve nemli dağ yamaçları gibi habitatları tercih eder. Karadeniz Bölgesi, Ege Bölgesi ve Güneydoğu Anadolu'nun dağlık kesimlerinde en yüksek tür çeşitliliği gözlemlenmektedir. Şakayıklar Türk halk kültüründe süs bitkisi olarak önem taşımasının yanı sıra kök ve tohumlarında bulunan biyoaktif bileşikler nedeniyle geleneksel tıpta da kullanım alanı bulmuştur. Aşırı toplanma ve habitat tahribatı, özellikle endemik türleri ciddi biçimde tehdit ettiğinden bu familyanın birçok temsilcisi ulusal ve uluslararası koruma listeleri kapsamına alınmıştır.

Çok yıllık otsular veya çalılar. Yapraklar alternat, bileşik, stipulasız. Çiçekler çoğunlukla tek, erdişi, ışınsal simetri, sepal 5, serbest, petal 5, bazen 6-10, serbest. Stamenler çok sayıda sarmal dizilişli. Ginekeum 5-2, sebest karpelli. Ovaryum üst durumlu, ovül çok sayıda, plasentasyon marginal. Meyva çeperi etsi veya derimsi olan bir folikül. Genellikle Kuzeyyarım kürede yayılış gösteren familyanın 1 cins ve 33 türü vardır. Süs bitkisi olarak kullanılır.