Rosa
Rosaceae · 40 tür
Gülgiller familyasına (Rosaceae) ait çok yıllık çalı formundaki bitkilerdir; genellikle dikenli veya kıllı gövde ve dallar taşırlar. Yapraklar tüysü bileşik, stipüllü; çiçekler 5 taç yapraklı, genellikle pembe, beyaz veya sarı renkli olup çoğunlukla hoş kokuludur. Meyve, etli yalancı meyve (kuşburnu/hip) niteliğinde olup olgunlaşınca kırmızı, turuncu veya siyahımsı renge dönüşür. Türkiye'de yaklaşık 50-60 türüyle temsil edilen bu cins, Batı Anadolu makilerinden İç Anadolu bozkırlarına, Karadeniz ormanlarından Doğu Anadolu dağ yamaçlarına kadar geniş bir yayılış gösterir; özellikle orman kenarları, çalılıklar, kayalık yamaçlar ve dere kenarları tipik habitatlarıdır. Endemik türler arasında *Rosa anatolica*, *Rosa phœnicea* ile sınırlı dağılımlı bazı yerel taksonlar sayılabilir. *Rosa canina* ve *Rosa dumalis* geniş yayılışlı yaygın türler olmakla birlikte, *Rosa heckeliana* ve *Rosa pulverulenta* Anadolu dağlarına özgü önemli taksonlardandır. Kuşburnu olarak bilinen meyveleri C vitamini bakımından zengin olduğundan halk hekimliğinde ve gıda sanayisinde yaygın biçimde kullanılır; *Rosa damascena* ise Isparta ve çevresi başta olmak üzere gül yağı üretimi amacıyla kültüre alınmıştır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Rosa agrestis | yaban gülü | — | ||
| Rosa arvensis | kır gülü | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | 1 | |
| Rosa beggeriana | — | — | ||
| Rosa boissieri | has gül | — | ||
| Rosa canina | kuşburnu | — | 6 | |
| Rosa corymbifera | gülap | — | ||
| Rosa damascena | — | — | ||
| Rosa dumalis | — | — | ||
| Rosa dumalis subsp. antelyensis | — | Endemik | — | |
| Rosa dumalis subsp. boissieri var. boissieri | — | — | ||
| Rosa elymaitica | gilan | — | ||
| Rosa foetida | — | — | ||
| Rosa gallica | hokka gülü | — | ||
| Rosa hemisphaerica | — | — | ||
| Rosa hirtissima | gülbüzük | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Rosa horrida | — | — | 2 | |
| Rosa iberica | — | — | ||
| Rosa kotschyana | şeytan gülü | — | ||
| Rosa marginata | şipka | — | ||
| Rosa micrantha | — | — | ||
| Rosa mollis | cazı gülü | — | ||
| Rosa montana | — | — | ||
| Rosa montana subsp. woronowii | — | — | ||
| Rosa orientalis | — | — | ||
| Rosa oxyodon | oltu gülü | — | ||
| Rosa phoenicia | Fenike gülü | — | 1 | |
| Rosa pimpinellifolia | — | — | ||
| Rosa pisiformis | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Rosa puberulenta | — | — | ||
| Rosa pulverulenta | bodur gül | — | 1 | |
| Rosa rubiginosa | yitik gül | — | ||
| Rosa sempervirens | itburnu | — | ||
| Rosa sp. | — | — | 1 | |
| Rosa spinosissima | karakuşburnu | — | ||
| Rosa tomentosa | sıtma gülü | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Rosa turcica | öz gül | — | ||
| Rosa vanheuckeriana | — | — | ||
| Rosa vanheuckeriana var. barbata | — | Endemik | — | |
| Rosa vanheuckeriana var. vanheuckeriana | — | — | ||
| Rosa villosa | sakız gülü | — |