Salvia
Lamiaceae · 117 tür
Genel Bilgiler
Ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait olan bu cins, dünyada yaklaşık 900-1000 türü ile familyanın en geniş cinslerinden birini oluşturur. Türkiye, bu cins için son derece önemli bir çeşitlilik merkezi konumundadır; ülkemizde yaklaşık 100 tür kayıt altına alınmış olup bunların yarıya yakını Türkiye'ye özgü endemik taksonlardır. Morfolojik açıdan karşılıklı dizilmiş yapraklar, dört köşeli gövde, belirgin iki dudaklı (bilabiat) çiçek yapısı ve yalnızca iki fertil stamenin bulunması bu cinsin ayırt edici özellikleridir; çiçek rengi beyazdan mora, sarıya ve kırmızıya kadar geniş bir yelpazede değişir. Türkiye'de step, friganik vejetasyon, kalkerli kayalıklar, orman açıklıkları ve dağ yamaçları başlıca habitatlar olup özellikle İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Ege bölgeleri tür zenginliği açısından ön plana çıkmaktadır. Endemik türler arasında *Salvia cadmica*, *S. kronenburgii*, *S. huberi*, *S. sericeo-tomentosa* ve *S. smyrnaea* sayılabilir; bu türlerin büyük bölümü dar yayılışlı olup belirli dağ kütlelerine ya da havzalara özgüdür. Tıbbi ve aromatik öneme sahip *S. officinalis* (adaçayı) ve *S. fruticosa* ise Ege ile Akdeniz bölgelerinde doğal yayılış göstermekte, geleneksel halk hekimliğinde ve ekonomik alanda geniş ölçüde kullanılmaktadır.
Türler (117)
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Salvia absconditiflora | — | Endemik | — | |
| Salvia adenocaulon | kızlaryülmesi | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Salvia adenophylla | poruk | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia aethiopis | habeş adaçayı | — | 1 | |
| Salvia albimaculata | hoşdudak | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia amplexicaulis | ekin şalbası | — | ||
| Salvia anatolica | ana şalba | Endemik | — | |
| Salvia aramiensis | pohur | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Salvia argentea | gümüş şalba | — | 4 | |
| Salvia aristata | — | — | ||
| Salvia atropatana | çayır şalbası | — | ||
| Salvia aucheri | — | — | ||
| Salvia aucheri var. aucheri | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia aucheri var. canescens | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia aytachii | ay şalbası | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia ballsiana | gerger şalbası | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Salvia blepharochlaena | hoş şalba | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Salvia brachyantha | — | — | ||
| Salvia brachyantha subsp. brachyantha | kazan şalbası | — | ||
| Salvia brachyantha subsp. tankutiana | — | Endemik | — | |
| Salvia bracteata | çoban şalbası | — | ||
| Salvia cadmica | — | — | ||
| Salvia cadmica subsp. bozkiriensis | — | Endemik | — | |
| Salvia cadmica var. cadmica | kaya şalbası | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Salvia caespitosa | kırk şalba | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia candidissima | — | — | ||
| Salvia candidissima subsp. candidissima | galabor | — | ||
| Salvia candidissima subsp. occidentalis | ak galabor | — | ||
| Salvia cassia | kel şalba | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Salvia cedronella | sarı şalba | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia ceratophylla | tarak şalba | — | ||
| Salvia cerino-pruinosa | çıplak şalba | Endemik | — | |
| Salvia chionantha | kılıç şalba | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Salvia chrysophylla | boz şalba | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Salvia cilicica | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia cryptantha | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Salvia cyanescens | mor galabor | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia dichroantha | kutnu | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia divaricata | saplı şalba | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia ekimiana | bey şalbası | Endemik | — | |
| Salvia eriophora | Yünlü şalba | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia euphratica | — | — | ||
| Salvia euphratica var. euphratica | fırat şalbası | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Salvia euphratica var. leiocalycina | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Salvia forskahlei | — | — | ||
| Salvia freyniana | göl şalba | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Salvia frigida | sağır şalba | — | ||
| Salvia fruticosa | Adaçayı | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | 5 | |
| Salvia glutinosa | oklu şalba | — | 2 | |
| Salvia grandiflora | — | — | ||
| Salvia grandiflora | — | — | ||
| Salvia halophila | tuz şalbası | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia haussknechtii | öksüz şalba | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Salvia heldreichiana | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia huberi | meryemiye | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Salvia hydrangea | koç şalba | — | ||
| Salvia hypargeia | siyahot | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia indica | sultan şalba | — | ||
| Salvia kronenburgii | van şalbası | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia kurdica | kürt şalbası | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Salvia limbata | maldili | — | ||
| Salvia longipedicellata | duvaklı şalba | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Salvia macrochlamys | gevrek şalba | — | ||
| Salvia macrosiphon | çöl şalbası | — | ||
| Salvia marashica | — | Endemik | — | |
| Salvia microstegia | yağlambaç | — | ||
| Salvia modesta | yoksul şalba | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia montbretii | kaba şalba | — | ||
| Salvia multicaulis | kürtreyhanı | — | 2 | |
| Salvia napifolia | Ters şalba | — | 1 | |
| Salvia nemorosa | gehareş | — | ||
| Salvia nutans | müsellim | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Salvia nydeggeri | sarıelmacık | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Salvia odontochlamys | Kulaklı şalba | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Salvia officinalis | — | — | ||
| Salvia pachystachys | — | — | ||
| Salvia palaestina | sürmeli şalba | — | ||
| Salvia pilifera | etekli şalba | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia pinnata | çanak şalbası | — | 1 | |
| Salvia pisidica | benli şalba | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Salvia poculata | küllü şalba | — | ||
| Salvia pomifera | acıelmaotu | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Salvia potentillifolia | sarıporuk | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Salvia pseudeuphratica | keban adaçayı | Endemik | — | |
| Salvia quezelii | limon adaçayı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Salvia recognita | puslu şalba | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia reeseana | kır şalbası | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia rosifolia | gülmeryemiye | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia russellii | kurdeşk | — | ||
| Salvia sclarea | paskulak | — | 4 | |
| Salvia sericeotomentosa | — | — | ||
| Salvia sericeotomentosa var. hatayica | — | Endemik | — | |
| Salvia sericeotomentosa var. sericeotomentosa | nur şalbaşı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Salvia siirtica | — | Endemik | — | |
| Salvia smyrnaea | nif şalbası | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | 2 |
| Salvia sp. | — | — | 3 | |
| Salvia spinosa | yabani adaçayı | — | ||
| Salvia staminea | erkek şalba | — | ||
| Salvia suffruticosa | kalın şalba | — | ||
| Salvia syriaca | çevlikotu | — | ||
| Salvia tchihatcheffii | kekik şalbası | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Salvia tigrina | musa adaçayı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Salvia tobeyi | yayla şalbası | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia tomentosa | şalba | — | 12 | |
| Salvia trichoclada | meşe şalbası | — | ||
| Salvia triloba | — | — | ||
| Salvia verbenaca | elmakekiği | — | 7 | |
| Salvia vermifolia | ince şalba | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Salvia verticillata | — | — | ||
| Salvia verticillata subsp. amasiaca | hart şalbası | — | 1 | |
| Salvia verticillata subsp. verticillata | dadırak | — | 2 | |
| Salvia virgata | fatmanaotu | — | 2 | |
| Salvia viridis | zarif şalba | — | 6 | |
| Salvia viscosa | kızıllık | — | ||
| Salvia wiedemannii | sultantacı | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Salvia xanthocheila | dağ şalbası | — | ||
| Salvia yosgadensis | bozok şalbası | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici |