Secale
Poaceae · 12 tür
Tek yıllık veya çok yıllık otsu bitkiler olup sert, dikdörtgen veya silindirik başaklar ve uzun kılçıklı, ince başakçıklarla karakterize edilir. Yapraklar düz ya da kıvrık, ligula zarımsı ve kısadır; başak ekseni (rachis) olgunlaşmada parçalanabilir ya da sağlam kalabilir. Türkiye'de hem kültür bitkisi hem de yabani formlarıyla temsil edilen cins, özellikle İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygın olup step, tarla kenarları, yol boyları ve bozuk alanlar tipik habitatlarını oluşturur. En yaygın kültür türü olan *Secale cereale* (çavdar), Türkiye'de geniş çapta yetiştirilen tahıl bitkisidir. *Secale montanum* (dağ çavdarı) ise Türkiye'de doğal olarak yetişen yabani bir tür olup İç ve Doğu Anadolu'nun kuru, taşlı yamaçlarında ve step habitatlarında bulunur. *Secale strictum* (syn. *S. montanum*) olarak da bilinen bu yabani form, kültür çavdarının atalarından biri sayılmakta ve Türkiye'nin bu türün doğal yayılış merkezlerinden biri olduğu kabul edilmektedir. Cinsin Türkiye'ye özgü endemik türü bulunmamakla birlikte, yabani popülasyonlar genetik çeşitlilik bakımından önemli bir kaynak niteliği taşır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Secale anatolicum | — | — | 1 | |
| Secale cerale | — | — | ||
| Secale cereale var. ancestrale | Tüylü çavdar | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Secale cereale var. cerale | Çavdar | — | ||
| Secale ciliatoglume | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Secale leptorhachis | — | Endemik | — | |
| Secale montanum | — | — | ||
| Secale segetale | — | — | ||
| Secale segetale ssp. segetale | — | — | ||
| Secale sp. | — | — | ||
| Secale sylvestre | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Secale vavilovii | — | — |