Achillea
Asteraceae · 74 tür
Otsu, çok yıllık ve nadiren tek yıllık bitkilerden oluşan bu cins, genellikle tüylü gövdeleri, alternan dizilişli ve çoğunlukla pinnat ya da bipinnat parçalı yaprakları ile karakteristiktir. Küçük kapitulaları korimboz düzenlemede bir araya gelerek bileşik çiçek başlarını oluşturur; dil çiçekleri beyaz, sarı ya da pembe renkte olup tüp çiçekleri genellikle sarımsıdır. Türkiye'de yaklaşık 50 türle temsil edilen bu cins, ülkenin en zengin cinsleri arasında yer alır. Dağ step ve çayırlarından kıyı kumlukları, kayalık yamaçlar, orman açıklıkları ve subalpin kuşaklara kadar geniş bir habitat yelpazesinde yayılış gösterir; Anadolu'nun tüm floristik bölgelerinde kayıtlıdır. Türkiye, bu cins için önemli bir çeşitlilik ve endemizm merkezidir; *Achillea wilhelmsii* C.Koch, *A. cappadocica* Hausskn. & Bornm. ve *A. gypsicola* Hub.-Mor. gibi Anadolu endemiği türleri barındırmaktadır. *Achillea millefolium* L. kompleksi ise geniş ekolojik toleransı nedeniyle ülke genelinde yaygın biçimde yayılmıştır. Birçok tür, halk hekimliğinde ve geleneksel tıpta antiinflamatuar, hemostatik ve antiseptik özellikleriyle kullanılmaktadır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Achillea adeniae | — | — | ||
| Achillea aleppica | — | — | ||
| Achillea aleppica subsp. aleppica | Tatarcı otu | — | ||
| Achillea aleppica subsp. altinozlui | Tatarcı otu | — | ||
| Achillea aleppica subsp. zederbaueri | Ak başlı | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Achillea arabica | Hanzabel | — | ||
| Achillea armenorum | Baytaran | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | 1 |
| Achillea baltae | — | — | ||
| Achillea biebersteinii | — | — | 9 | |
| Achillea biserrata | Aksırık otu | — | ||
| Achillea boissieri | Dülger otu | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Achillea brachyphylla | Barsama otu | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Achillea cappadocica | Gırt kesen | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Achillea clypeolata | Yılan çiçeği | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | 2 | |
| Achillea coarctata | Kirpit | — | 3 | |
| Achillea cretica | Pazvat | — | ||
| Achillea crithmifolia | Güzel namus otu | — | 11 | |
| Achillea cucullata | Tavuk kıçı | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Achillea cuneatiloba | Pazıma otu | — | ||
| Achillea falcata | Sırçan otu | — | 1 | |
| Achillea filipendulina | Kovan çiçeği | — | ||
| Achillea formosa | — | — | ||
| Achillea formosa subsp. amanica | Çeren | Endemik | — | |
| Achillea formosa subsp. formosa | Pesvana | Endemik | — | |
| Achillea fraasii | Çan civanperçemi | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Achillea goniocephala | Hırp kesti | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Achillea grandifolia | Ak yavşan | — | 6 | |
| Achillea gypsicola | Oyma dere | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Achillea hamzaoglui | Bey civan perçemi | Endemik | — | |
| Achillea ketenoglui | Şah civan perçemi | Endemik | — | |
| Achillea kirschneri | — | — | ||
| Achillea kotschyi | — | — | ||
| Achillea kotschyi subsp. canescens | Ayvadana | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Achillea kotschyi subsp. kotschyi | Ayvadana | — | 2 | |
| Achillea latiloba | Siporiş | — | ||
| Achillea ligustica | Kırannovaz | — | ||
| Achillea lycaonica | Doğum parça | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 2 |
| Achillea magnifica | Kar civanı | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Achillea maritima | — | — | ||
| Achillea maritima subsp. maritima | Çocukotu | — | ||
| Achillea membranacea | Zar civanperçemi | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Achillea millefolium | Civan perçemi | — | ||
| Achillea millefolium subsp. millefolium | — | — | ||
| Achillea millefolium subsp. millefolium var. collina | Civan perçemi | — | 6 | |
| Achillea millefolium subsp. millefolium var. millefolium | Civan perçemi | — | ||
| Achillea milliana | Düldül perçemi | Endemik | — | |
| Achillea monocephala | Baş civanperçemi | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Achillea multifida | Ebülmülük | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | 1 |
| Achillea nobilis | — | — | ||
| Achillea nobilis subsp. densissima | Ayva nanesi | Endemik | — | |
| Achillea nobilis subsp. kurdica | Bayır pelini | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Achillea nobilis subsp. neilreichii | Binbir yaprak | — | 7 | |
| Achillea nobilis subsp. sipylea | Kabe fesleğeni | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | 4 |
| Achillea oligocephala | Kırkcivan perçemi | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Achillea pannonica | Kurp otu | — | ||
| Achillea phrygia | Özge civanperçemi | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 4 |
| Achillea pseudoaleppica | Harput perçemi | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Achillea ptarmica | — | — | 1 | |
| Achillea salicifolia | — | — | ||
| Achillea salicifolia subsp. salicifolia | Burun otu | — | ||
| Achillea santolinoides | — | — | ||
| Achillea santolinoides subsp. wilhelmsii | Kardaş kınası | — | ||
| Achillea schischkinii | Deli civan perçemi | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Achillea setacea | Ayvabala | — | 17 | |
| Achillea sieheana | Develi perçemi | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Achillea sintenisii | Kuruçay perçemi | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Achillea sipikorensis | Sipikor perçemi | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Achillea sivasica | Sivas Perçemi | Endemik | — | |
| Achillea sp. | — | — | ||
| Achillea spinulifolia | Sivri çeren | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Achillea tenuifolia | Çoban kirpiği | — | ||
| Achillea teretifolia | Beyaz civan perçemi | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 8 |
| Achillea vermicularis | Püşan | — | ||
| Achillea wilhelmsii | — | — | 1 |