Stachys
Lamiaceae · 130 tür
Genel Bilgiler
Ballıbabagiller (Lamiaceae) familyasına ait çok yıllık ya da tek yıllık otsu bitkiler, nadiren yarı çalılar olup genellikle karşılıklı dizilmiş, çoğunlukla kıllı veya beyaz tüylü yapraklara sahiptir. Kare kesitli gövde bu familyanın genel karakterini taşır; çiçekler verticillaster düzeninde, iki dudaklı yapıda olup pembe, mor, sarı veya beyaz renk tonlarında görülür. Türkiye, bu cinsin dünya genelindeki en zengin tür çeşitliliğine ev sahipliği yapan ülkeler arasında yer almakta olup ülkede 80'i aşkın tür bulunmaktadır. Yayılış bakımından son derece geniş bir ekolojik toleransa sahip olan bu bitkiler; İç Anadolu'nun step alanlarından Karadeniz'in nemli orman kenarlarına, Ege ve Akdeniz'in taşlık makiliklerinden Doğu Anadolu'nun subalpın çayırlarına kadar her habitatta temsil edilmektedir. Türkiye'ye özgü endemik türler bakımından cins son derece zengindir; *Stachys cretica* subsp. ve çeşitli alttaksonların yanı sıra *S. iberica*, *S. pumila*, *S. suberecta* ve *S. woronowii* gibi türler ülkenin farklı bölgelerinde lokalize yayılış göstermektedir. Halk arasında "çoban çırpısı", "demir otu" veya "boz ot" gibi adlarla tanınan bazı türler geleneksel tıpta yara iyileştirici ve antiseptik amaçlı kullanılmaktadır.
Türler (130)
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Stachys aleurites | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Stachys alpina | — | — | ||
| Stachys alpina ssp. macrophylla | — | — | ||
| Stachys amanica | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Stachys anamurensis | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Stachys angustifolia | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Stachys annua | — | — | ||
| Stachys annua ssp. ammophila | — | — | ||
| Stachys annua ssp. annua var. annua | — | — | 3 | |
| Stachys annua ssp. annua var. lycaonica | — | — | ||
| Stachys annua ssp. cilicica | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys annua subsp. annua | — | — | ||
| Stachys antalyensis | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Stachys arabica | — | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Stachys araxina | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Stachys arvensis | — | — | 1 | |
| Stachys atherocalyx | — | — | ||
| Stachys balansae | — | Endemik | — | |
| Stachys ballotiformis | — | — | ||
| Stachys bayburtensis | — | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Stachys baytopiorum | — | EN - Endangered - Tehlikede | ||
| Stachys bithynica | — | — | ||
| Stachys bombycina | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Stachys brantii | — | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Stachys burgsdorffioides | — | — | ||
| Stachys burgsdorffioides ssp. burgsdorffioides | — | — | ||
| Stachys burgsdorffioides ssp. ladanoides | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Stachys buttleri | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Stachys byzantina | — | — | 1 | |
| Stachys cataonica | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Stachys chasmosericea | — | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Stachys choruhensis | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Stachys citrina | — | — | ||
| Stachys citrina ssp. chamaesideritis | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Stachys citrina ssp. citrina | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Stachys cretica | — | — | ||
| Stachys cretica ssp. anatolica | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 3 |
| Stachys cretica ssp. bulgarica | — | — | ||
| Stachys cretica ssp. cassia | — | — | 1 | |
| Stachys cretica ssp. garana | — | — | ||
| Stachys cretica ssp. kutahyensis | — | Endemik | — | |
| Stachys cretica ssp. lesbiaca | — | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | ||
| Stachys cretica ssp. mersinaea | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys cretica ssp. salviifolia | — | — | ||
| Stachys cretica ssp. smyrnaea | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 4 |
| Stachys cretica ssp. trapezuntica | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys cretica ssp. vacillans | — | — | ||
| Stachys cydni | — | Endemik | — | |
| Stachys distans | — | — | ||
| Stachys distans var. cilicica | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Stachys diversifolia | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Stachys ehrenbergii | — | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Stachys euadenia | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Stachys fruticulosa | — | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Stachys germanica | — | — | ||
| Stachys germanica ssp. bithynica | — | — | ||
| Stachys germanica ssp. heldreichii | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Stachys huber-morathii | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Stachys huetii | — | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Stachys iberica | — | — | ||
| Stachys iberica ssp. georgica | — | — | ||
| Stachys iberica ssp. iberica var. densipilosa | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys iberica ssp. iberica var. iberica | — | — | ||
| Stachys iberica ssp. stenostachya | — | — | 1 | |
| Stachys iberica subsp. iberica | — | — | ||
| Stachys inanis | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Stachys inflata | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Stachys ketenoglui | — | Endemik | — | |
| Stachys kurdica | — | — | ||
| Stachys kurdica var. brevidens | — | — | ||
| Stachys kurdica var. kurdica | — | — | ||
| Stachys laetivirens | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys lavandulifolia | — | — | 3 | |
| Stachys libanotica | — | — | ||
| Stachys libanotica var. minor | — | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Stachys longiflora | — | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Stachys longispicata | — | — | ||
| Stachys macrantha | — | — | 1 | |
| Stachys macrostachya | — | — | ||
| Stachys marashica | — | Endemik | — | |
| Stachys mardinensis | — | — | ||
| Stachys maritima | — | — | ||
| Stachys megalodonta | — | — | ||
| Stachys megalodonta ssp. mardinensis | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Stachys melampyroides | — | — | ||
| Stachys menthoides | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys minor | — | Endemik | — | |
| Stachys munzurdagensis | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Stachys namazdaghensis | — | Endemik | — | |
| Stachys obliqua | — | — | ||
| Stachys obscura | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Stachys officinalis | — | — | ||
| Stachys officinalis ssp. balcanica | — | — | ||
| Stachys officinalis ssp. officinalis | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | 1 | |
| Stachys palustris | — | — | 1 | |
| Stachys petrokosmos | — | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Stachys pinardii | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Stachys pinetorum | — | — | ||
| Stachys pseudopinardii | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Stachys pumila | — | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | ||
| Stachys ramosissima | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Stachys recta | — | — | ||
| Stachys recta ssp. subcrenata | — | — | ||
| Stachys rizeensis | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Stachys rupestris | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys satureoides | — | — | ||
| Stachys sericantha | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | 1 |
| Stachys setifera | — | — | ||
| Stachys setifera ssp. lycia | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys setifera ssp. setifera | — | — | ||
| Stachys sivasica | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Stachys sosnowskyi | — | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Stachys sp. | — | — | 2 | |
| Stachys sparsipilosa | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Stachys spectabilis | — | — | ||
| Stachys spinulosa | — | — | ||
| Stachys subnuda | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Stachys sylvatica | — | — | 2 | |
| Stachys thirkei | — | — | 1 | |
| Stachys thracica | — | — | ||
| Stachys tmolea | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Stachys tundjeliensis | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Stachys tymphaea | — | — | ||
| Stachys viscosa | — | — | ||
| Stachys viticina | — | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Stachys vuralii | — | Endemik | — | |
| Stachys willemsei | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Stachys woronowii | — | — | ||
| Stachys x burrii | — | Endemik | — | |
| Stachys yildirimlii | — | Endemik | — |