Aegilops
Poaceae · 25 tür
Buğdaygiller (Poaceae) familyasına ait tek yıllık otsu bitkilerden oluşan bu cins, karakteristik olarak dar başakçıklar, sert kavuzlar ve olgunlaşma döneminde belirginleşen kılçıklar taşır. Başaklar silindirik ya da yumurtamsı biçimde olup sıklıkla kılçıklı veya tüylü kavuzlarla örtülüdür; bu yapı türlerin tanımlanmasında temel morfolojik ölçüt niteliği taşır. Türkiye, dünyadaki *Aegilops* çeşitliliğinin küresel merkezi konumunda olup yaklaşık 15–20 tür ile temsil edilmektedir. Yayılış açısından İç Anadolu step alanları, Ege ve Akdeniz kıyı kesimleri ile Güneydoğu Anadolu'nun yarı kurak bölgeleri başlıca habitatları oluşturur; bu cins tarla kenarları, yol boyları, kireçli ve taşlı yamaçlar gibi disturbed (bozulmuş) alanlara kolayca uyum sağlar. *Aegilops triuncialis*, *Ae. cylindrica*, *Ae. umbellulata* ve *Ae. tauschii* Türkiye'de en sık rastlanan türler arasında sayılabilir. *Ae. tauschii* özellikle önem taşımakta olup ekmek buğdayının (*Triticum aestivum*) D genomunu bağışlayan atalarından biri olarak bilinmektedir ve gen kaynakları araştırmaları açısından büyük değer taşır. Türkiye endemik ya da yarı endemik bazı taksonlara da ev sahipliği yapmakta; bu durum ülkenin buğday gen merkezi olarak taşıdığı önemi pekiştirmektedir.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Aegilops biuncialis | İki kılçık | — | 9 | |
| Aegilops caudata | Karaot | — | ||
| Aegilops columnaris | Kılbuğday | — | 2 | |
| Aegilops comosa | — | — | ||
| Aegilops comosa subsp. comosa | Uzun kılçık | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | 1 | |
| Aegilops comosa subsp. heldreichii | Ergene kılçığı | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Aegilops crassa | Kalın buğday | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Aegilops cylindrica | Kirpikliot | — | 2 | |
| Aegilops geniculata | Konbaş | — | 4 | |
| Aegilops juvenalis | Kababuğday | — | ||
| Aegilops kotschyi | Asi buğday | — | ||
| Aegilops markgrafii | — | — | 2 | |
| Aegilops neglecta | Tüylü buğday | — | 4 | |
| Aegilops peregrina | Kum buğdayı | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Aegilops sp. | — | — | ||
| Aegilops speltoides | — | — | ||
| Aegilops speltoides subsp. ligustica | — | — | ||
| Aegilops speltoides subsp. speltoides | Akbuğday anası | — | ||
| Aegilops tauschii | Tespih buğdayı | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Aegilops triuncialis | — | — | ||
| Aegilops triuncialis subsp. persica | Üç kılçık | — | ||
| Aegilops triuncialis subsp. triuncialis | Üç kılçık | — | 4 | |
| Aegilops umbellulata | Hanım buğdayı | — | 4 | |
| Aegilops uniaristata | Tek kılçık | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Aegilops vavilovii | Zarif buğday | — |