Carthamus
Asteraceae · 14 tür
Dikencikli ya da dikensiz otsu bitkilerden oluşan bu cins, genellikle yıllık ya da iki yıllık habituslu, dik gövdeli, kenarları sert dikenli yapraklara sahip türleri kapsar. Kapitulumlar terminal ya da dallarda soliter olup sarı, turuncu, kırmızı veya mor renkli çiçekler taşır; involukral brakteler birkaç sıra halinde dizilmiş olup dış braktelerin uç kısmı sıklıkla yaprakçıksı ve dikenlidir. Türkiye'de özellikle İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Ege bölgelerinde yaygın olup kuru step alanları, taşlık yamaçlar, tarla kenarları ve bozuk arazilerde yetişir. Ekonomik açıdan en önemli türü olan *Carthamus tinctorius* (aspir), yağ ve boya bitkisi olarak tarihten bu yana Anadolu'da kültüre alınmış olup günümüzde de tarımsal önemi sürmektedir. *Carthamus lanatus* tüm Türkiye'de yaygın bir yabancı ot olarak karşımıza çıkarken, *Carthamus dentatus* ve *Carthamus glaucus* kurak güney bölgelerinde görülen türler arasındadır. Cins, Türkiye'de çeşitlilik merkezi niteliği taşıdığından birden fazla endemik ya da dar yayılışlı takson içermekte; bu türler başta Güneydoğu Anadolu olmak üzere kireçtaşlı kaya yarıkları ve step habitatlarında sınırlı popülasyonlar oluşturmaktadır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Carthamus boissieri | — | — | ||
| Carthamus caeruleus | Gök Aspir | — | ||
| Carthamus dentatus | Kına Dikeni | — | 1 | |
| Carthamus glaucus | — | — | ||
| Carthamus glaucus ssp. glaucus | Karakız Dikeni | — | ||
| Carthamus lanatus | Sarı Diken | — | ||
| Carthamus lanatus ssp. baeticus | — | — | ||
| Carthamus leucocaulos | — | — | ||
| Carthamus persicus | Ihrız | — | ||
| Carthamus sp. | — | — | 2 | |
| Carthamus tenuis | — | — | ||
| Carthamus tenuis ssp. gracillimus | Kuş Dikeni | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Carthamus tenuis ssp. tenuis | Keler Kuyruğu | EN - Endangered - Tehlikede | ||
| Carthamus tinctorius | Aspir | — |