Cirsium
Asteraceae · 102 tür
Genel Bilgiler
Dikdöğan olarak da bilinen bu cins, Asteraceae familyasının en kapsamlı ve morfolojik açıdan çeşitli gruplarından birini oluşturur; rozet ya da dik gövdeli, dikenli yapraklı, genellikle mor-pembe renkli tübüler çiçeklere sahip, involükrü çok sıralı ve dikenli fillarilerden oluşan kapitula taşıyan otsu bitkilerdir. Türkiye, bu cins için küresel çeşitlilik merkezlerinden biri konumunda olup ülkede 60'ı aşkın tür yayılış göstermekte ve bunların önemli bir kısmı endemiktir. Kuzey Anadolu (Karadeniz) dağları, İç Anadolu stepleri, Doğu Anadolu yaylaları ve Toros Dağları en yüksek tür çeşitliliğinin gözlemlendiği bölgelerdir. Tipik habitatlar arasında ormanlık alanların kenarları, dağ çayırları, nemli vadiler, step ve taşlık yamaçlar sayılabilir. Endemik türler arasında *Cirsium hypoleucum*, *C. peshmenianum*, *C. baytopianum*, *C. aduncum* ve *C. sintenisii* öne çıkmakta; bu türlerin büyük çoğunluğu dar yayılışlı ve tehdit altındaki habitatlara bağımlıdır. Tür sınırları morfolojik açıdan tartışmalı olmaya devam etmekte, melez oluşumunun sık görüldüğü bu cinste taksonomik revizyonlar hâlâ sürmektedir.
Türler (102)
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Cirsium acaule | — | — | ||
| Cirsium adjaricum | Kızıl Kobuk | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Cirsium aduncum | — | — | ||
| Cirsium aduncum ssp. bashkalense | Çuh Kangalı | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Cirsium aggregatum | Top Kangal | — | ||
| Cirsium alatum | Batak Kangalı | — | ||
| Cirsium alatum subsp. pseudocreticum | — | — | ||
| Cirsium amani | Çam Kangalı | — | ||
| Cirsium aristatum | Kılçık Kangalı | Endemik | — | 2 |
| Cirsium arvense | Köy Göçüren | — | 1 | |
| Cirsium arvense ssp. vestitum | — | — | 1 | |
| Cirsium arvense subsp. arvense | — | — | ||
| Cirsium aytatchii | Taç Kangalı | Endemik | — | |
| Cirsium baytopae | Zarif Kangal | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Cirsium boluense | Kartal Kangalı | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Cirsium bracteosum | Van Kangalı | — | ||
| Cirsium bulgaricum | Pomak Kangalı | — | ||
| Cirsium byzantinum | Hoş Kangal | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Cirsium candelabrum | Şamdan Kangalı | — | ||
| Cirsium canum | Kangal | — | ||
| Cirsium cassium | Kızıl Kangal | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Cirsium caucasicum | Kobuk | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Cirsium cephalotes | Baş Kangal | — | ||
| Cirsium ciliatum | — | — | ||
| Cirsium ciliatum ssp. szovitsii | Kazan Delen | — | ||
| Cirsium cilicicum | Gülek Kangalı | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Cirsium congestum | — | — | ||
| Cirsium creticum | — | — | ||
| Cirsium creticum ssp. creticum | Eşek Çalısı | — | ||
| Cirsium creticum ssp. gaillardotii | Yitik Kangal | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Cirsium davisianum | Yer Kangalı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Cirsium dirmilense | Dirmil Kangalı | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Cirsium echinus | Kirpi Kangalı | — | ||
| Cirsium ekimianuım | Ak Kangal | Endemik | — | |
| Cirsium ellenbergii | Ala Kangal | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Cirsium elodes | — | — | ||
| Cirsium eriophorum | Ulu Kangal | — | ||
| Cirsium frickii | Çay Kangalı | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Cirsium hakkaricum | Diz Kangalı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Cirsium handaniae | Sürmeli Kangal | Endemik | — | |
| Cirsium haussknechtii | İnce Kankal | — | ||
| Cirsium hypoleucum | Vişne Kangalı | — | ||
| Cirsium italicum | Kısa Kangal | — | ||
| Cirsium karduchorum | Yaprak Kangalı | — | ||
| Cirsium kosmelii | Sarı Kangal | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Cirsium lappaceum | — | — | ||
| Cirsium lappaceum ssp. anatolicum | — | — | ||
| Cirsium lappaceum ssp. lappaceum | — | — | ||
| Cirsium lappaceum ssp. tenuilobum | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Cirsium leucocephalum | — | — | ||
| Cirsium leucocephalum ssp. leucocephalum | Hamur Kesen | EN - Endangered - Tehlikede | ||
| Cirsium leucocephalum ssp. penicillatum | Üç Hamur Kesen | — | ||
| Cirsium leucocephalum ssp. tenuilobum | İnce Hamur Kesen | Endemik | — | |
| Cirsium leuconeurum | Yayla Kangalı | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Cirsium leucopsis | Boz Kobuk | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Cirsium libanoticum | — | — | ||
| Cirsium libanoticum ssp. arachnoideum | Ağ Kangalı | — | ||
| Cirsium libanoticum ssp. libanoticum | Öküz Kazan Kulpu | — | ||
| Cirsium libanoticum ssp. lycaonicum | Toros Kangalı | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Cirsium ligulare | Köz Kazan Kulpu | — | ||
| Cirsium macrobotrys | Öküz Kangalı | — | ||
| Cirsium obvallatum | Dağ Kangalı | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Cirsium oleraceum | — | — | 1 | |
| Cirsium osseticum | — | — | ||
| Cirsium osseticum ssp. osseticum | Garip Kangal | — | ||
| Cirsium palustre | — | — | 2 | |
| Cirsium peshmenianum | Bey Kangalı | Endemik | — | |
| Cirsium poluninii | Ana Kangal | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Cirsium polycephalum | — | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Cirsium pseudobracteosum | Puslu Kangal | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Cirsium pseudocreticum | Afyon Kangalı | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Cirsium pseudopersonata | — | — | ||
| Cirsium pseudopersonata ssp. kusnezowianum | Tokalı Kangal | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Cirsium pseudopersonata ssp. pseudopersonata | Koca Kangal | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Cirsium pubigerum | — | — | ||
| Cirsium pubigerum var. caniforme | Dere Kangalı | — | ||
| Cirsium pubigerum var. glomeratum | Dere Kangalı | — | ||
| Cirsium pubigerum var. paphlagonicum | Dere Kangalı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Cirsium pubigerum var. spinosum | Dere Kangalı | — | ||
| Cirsium pugnax | Cimil Kangalı | — | ||
| Cirsium rhizocephalum | — | — | ||
| Cirsium rhizocephalum ssp. rhizocephalum | Bargana | — | ||
| Cirsium rhizocephalum ssp. sinuatum | Medik | — | ||
| Cirsium rigidum | Tez Kangal | — | ||
| Cirsium simplex | — | — | ||
| Cirsium simplex ssp. armenum | Posof Kangalı | — | ||
| Cirsium simplex ssp. satdaghense | Sat Kangalı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Cirsium simplex ssp. simplex | Bodur Kangal | — | ||
| Cirsium sintenisii | Kör Kenger | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Cirsium sipyleum | Çelebi Kangalı | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Cirsium sivasicum | Sivas Kangalı | Endemik | — | |
| Cirsium sommieri | Kazan Kulpu | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Cirsium sorocephalum | — | — | ||
| Cirsium sorocephalum ssp. congestum | Gür Kangal | — | ||
| Cirsium sp. | — | — | ||
| Cirsium steirolepis | Kaz Kangalı | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Cirsium subinerme | Su Kangalı | — | ||
| Cirsium tomentosum | Tüylü Kangal | — | ||
| Cirsium trachylepis | Kaba Kazan Kulpu | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Cirsium vulgare | Yaygın Kangal | — | 1 | |
| Cirsium x rigens | — | — | 1 | |
| Cirsium yildizianum | Yeni Kangal | Endemik | — |