Cyperus
Cyperaceae · 26 tür
Çok yıllık ya da tek yıllık otsu bitkilerden oluşan bu cins, üçgen kesitli sapları, sapa karşılıklı dizilmiş yaprak kınları ve başak ya da salkım biçimindeki çiçek durumlarıyla tipik bir sazgiller (Cyperaceae) temsilcisidir. Sapın tepesinde yer alan involukral yaprakçıklar çiçek durumunu çevreler; başakçıklar iki sıralı dizilmiş pulcuklardan oluşur ve her pulcuğun koltuğunda tek bir çiçek bulunur. Türkiye'de bu cins, başta Akdeniz ve Ege kıyı şeridi olmak üzere, Güneydoğu Anadolu'nun ılık ve nemli alçak alanlarında en yüksek tür çeşitliliğine ulaşır; İç Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde yayılışı daha sınırlıdır. Tipik habitatları arasında tatlı su kıyıları, sulak çayırlar, pirinç tarlaları, taşkın ovaları ve tuzlu bataklıklar sayılabilir. Türkiye florasında yaklaşık 20-25 tür kayıtlıdır; bunların arasında tropikal kökenli *Cyperus papyrus* (hasır sazı) ile geniş yayılışlı *C. rotundus* (topalak) ve *C. longus* (uzun topalak) öne çıkar. *Cyperus rotundus*, yumrulu rizomlarıyla tarım alanlarında önemli bir yabancı ot sorunu oluştururken, *C. papyrus* Hatay ve Adana sulak alanlarında doğallaşmış popülasyonlar oluşturmuştur. Cinse ait belirgin endemik tür sayısı düşük olmakla birlikte, bazı taksonlar Türkiye'nin güney kıyıları açısından biyocoğrafik öneme sahip relikt ya da sınır popülasyonları barındırmaktadır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Cyperus brevifolius | — | — | ||
| Cyperus capitatus | Şehvet Otu | — | 1 | |
| Cyperus congestus | Samar | — | ||
| Cyperus difformis | Göcele Büken | — | ||
| Cyperus esculentus | Abdül Aziz | — | ||
| Cyperus fuscus | Maydanoz Bağı | — | 1 | |
| Cyperus glaber | Kösnü Otu | — | ||
| Cyperus glomeratus | Gece Biten | — | ||
| Cyperus hamulosus | Afacan | — | ||
| Cyperus hostiana | Kulan | — | ||
| Cyperus laevigatus | — | — | ||
| Cyperus laevigatus subsp. distachyos | Hoş Kız Otu | — | ||
| Cyperus laevigatus subsp. laevigatus | Kız Otu | — | ||
| Cyperus longus | Kara Topalak | — | 1 | |
| Cyperus longus subsp. badius | Şembelilik | — | ||
| Cyperus longus subsp. longus | Kara Topalak | — | ||
| Cyperus michelianus | Hasır Otu | — | 1 | |
| Cyperus michelianus subsp. michelianus | Hasır Otu | — | ||
| Cyperus noeanus | Saray Topalağı | Endemik | NE - Not Evalueted - Değerlendirilemeyen | |
| Cyperus pannonicus | Macar Hasır Otu | — | ||
| Cyperus rotundus | Topalak | — | ||
| Cyperus saxatilis | Kaya Hasır Otu | — | ||
| Cyperus serotinus | Gel Git Hasırı | — | ||
| Cyperus serotinus subsp. serotinus | — | — | ||
| Cyperus sp. | — | — | ||
| Cyperus vulpina | Kurt Hasırı | — |