Delphinium
Ranunculaceae · 40 tür
Ranunculaceae familyasına ait bu cins, dorsal sepalinin belirgin bir mahmuz oluşturduğu zigomorf çiçekleriyle kolayca tanınan, çoğunlukla boylu otsu bitkilerden oluşur. Palmati-loblu veya bölünmüş yapraklar, uzun salkım ya da başak biçiminde çiçek durumları ve mavi-mor, nadiren beyaz ya da sarımsı renkli çiçekler morfolojik açıdan karakteristiktir. Türkiye, bu cins için önemli bir çeşitlilik merkezidir; ülkenin dağlık iç kesimleri, Doğu Anadolu yaylaları, Toros sıradağları ve Kuzey Anadolu'nun orman açıklıkları başlıca yayılış alanlarını oluşturur. Tipik habitatlar arasında kayalık yamaçlar, step ve yarı step alanlar, ormanlık açıklıklar ile subalpin ve alpin çayırlıklar sayılabilir. Türkiye'de yaklaşık 30'u aşkın tür kaydedilmiş olup bunların önemli bir kısmı endemiktir; *Delphinium cyphoplectrum*, *D. orientale*, *D. buschianum* ve *D. davisii* bu endemik ya da dar yayılışlı türler arasında öne çıkar. Tüm türler, özellikle tohumları ve toprak üstü kısımları bakımından diterpenoid alkaloidler (ditsiklo-diterpenler) içerdiğinden zehirli kabul edilir; bu durum otlatma alanlarında dikkat gerektiren bir özellik olarak bilinmektedir.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Delphinium albiflorum | — | — | ||
| Delphinium anatolicum | — | Endemik | — | |
| Delphinium araraticum | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Delphinium balcanicum | — | — | ||
| Delphinium bithynicum | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Delphinium buschianum | — | — | ||
| Delphinium carduchorum | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Delphinium cilicicum | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Delphinium cinereum | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Delphinium crispulum | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Delphinium dasystachyon | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Delphinium davisii | — | Endemik | — | |
| Delphinium dolichostachyum | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Delphinium fissum | — | — | ||
| Delphinium fissum subsp. anatolicum | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Delphinium flexuosum | — | — | ||
| Delphinium flexuosum var. buschianum | — | — | ||
| Delphinium flexuosum var. flexuosum | — | — | ||
| Delphinium formosum | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Delphinium gueneri | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Delphinium ilgazense | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Delphinium iris | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Delphinium kitianum | — | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Delphinium kurdicum | — | — | ||
| Delphinium laxiusculum | — | — | ||
| Delphinium linearilobum | — | — | ||
| Delphinium longibracteatum | — | Endemik | — | |
| Delphinium macrostachyum | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Delphinium munzianum | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Delphinium nydeggeri | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Delphinium pallidiflorum | — | — | ||
| Delphinium peregrinum | — | — | 3 | |
| Delphinium petrodavisianum | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Delphinium schmalhausenii | — | — | ||
| Delphinium sp. | — | — | 2 | |
| Delphinium staphisagria | — | — | ||
| Delphinium szowitsianum | — | — | ||
| Delphinium vanense | — | Endemik | — | |
| Delphinium venulosum | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Delphinium virgatum | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir |