Delphinium
Ranunculaceae · 40 tür
Ranunculaceae familyasına ait bu cins, dorsal sepalinin belirgin bir mahmuz oluşturduğu zigomorf çiçekleriyle kolayca tanınan, çoğunlukla boylu otsu bitkilerden oluşur. Palmati-loblu veya bölünmüş yapraklar, uzun salkım ya da başak biçiminde çiçek durumları ve mavi-mor, nadiren beyaz ya da sarımsı renkli çiçekler morfolojik açıdan karakteristiktir. Türkiye, bu cins için önemli bir çeşitlilik merkezidir; ülkenin dağlık iç kesimleri, Doğu Anadolu yaylaları, Toros sıradağları ve Kuzey Anadolu'nun orman açıklıkları başlıca yayılış alanlarını oluşturur. Tipik habitatlar arasında kayalık yamaçlar, step ve yarı step alanlar, ormanlık açıklıklar ile subalpin ve alpin çayırlıklar sayılabilir. Türkiye'de yaklaşık 30'u aşkın tür kaydedilmiş olup bunların önemli bir kısmı endemiktir; *Delphinium cyphoplectrum*, *D. orientale*, *D. buschianum* ve *D. davisii* bu endemik ya da dar yayılışlı türler arasında öne çıkar. Tüm türler, özellikle tohumları ve toprak üstü kısımları bakımından diterpenoid alkaloidler (ditsiklo-diterpenler) içerdiğinden zehirli kabul edilir; bu durum otlatma alanlarında dikkat gerektiren bir özellik olarak bilinmektedir.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Delphinium albiflorum | ak hezaren | — | ||
| Delphinium anatolicum | — | Endemik | — | |
| Delphinium araraticum | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Delphinium balcanicum | el hezaren | — | ||
| Delphinium bithynicum | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Delphinium buschianum | — | — | ||
| Delphinium carduchorum | van hezareni | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Delphinium cilicicum | toros hezareni | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Delphinium cinereum | gümüş hezaren | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Delphinium crispulum | kırçıl hezaren | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Delphinium dasystachyon | kirli hezaren | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Delphinium davisii | baş hezaren | Endemik | — | |
| Delphinium dolichostachyum | has hezaren | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Delphinium fissum | — | — | ||
| Delphinium fissum subsp. anatolicum | özge hezaren | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Delphinium flexuosum | — | — | ||
| Delphinium flexuosum var. buschianum | — | — | ||
| Delphinium flexuosum var. flexuosum | — | — | ||
| Delphinium formosum | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Delphinium gueneri | bey hezareni | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Delphinium ilgazense | kartal hezareni | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Delphinium iris | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Delphinium kitianum | çekik hezaren | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Delphinium kurdicum | şah hezaren | — | ||
| Delphinium laxiusculum | gevşek hezaren | — | ||
| Delphinium linearilobum | — | — | ||
| Delphinium longibracteatum | garip hezaren | Endemik | — | |
| Delphinium macrostachyum | er hezaren | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Delphinium munzianum | çolak hezaren | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Delphinium nydeggeri | kır hezareni | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Delphinium pallidiflorum | deli hezaren | — | ||
| Delphinium peregrinum | tel hezaren | — | 3 | |
| Delphinium petrodavisianum | gökçe hezareni | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Delphinium schmalhausenii | hoş hezaren | — | ||
| Delphinium sp. | — | — | 2 | |
| Delphinium staphisagria | — | — | ||
| Delphinium szowitsianum | zarif hezaren | — | ||
| Delphinium vanense | — | Endemik | — | |
| Delphinium venulosum | hezaren | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Delphinium virgatum | çengel hezaren | VU - Vulnerable - Zarar görebilir |