Echinops
Asteraceae · 41 tür
Küresel çiçek başlarıyla kolayca tanınan bu cins, her çiçeğin ayrı bir involükrüm tarafından sarıldığı bileşik küresel kapitulumlarıyla Asteraceae içinde özgün bir konuma sahiptir. Yapraklar genellikle pinnatifid ya da pinnatisekt, kenarları dikenli ve tüylüdür; gövde dik, sert yapılıdır. Türkiye, bu cinsin dünya genelindeki çeşitliliği açısından son derece zengin bir coğrafyayı oluşturur; İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerinde yoğunlaşmakla birlikte Ege ve Akdeniz kıyı kesimlerinde de temsil edilir. Stepler, taşlık yamaçlar, yol kenarları, kuru çalılıklar ve bozuk habitatlar başlıca yetişme ortamlarıdır. Türkiye'de yaklaşık 25–30 türle temsil edilmekte olup bunların önemli bir kısmı endemiktir; *Echinops orientalis*, *E. microcephalus* ve *E. adenocaulos* ülke genelinde yaygın görülen türler arasındadır. *Echinops anatolicus*, *E. armatus* ve *E. olympicus* gibi türler ise Türkiye'ye özgü endemikler olup sınırlı yayılış alanları nedeniyle koruma önemi taşımaktadır. Bazı türleri halk hekimliğinde kullanılmakta ve alkaloid içerikleri nedeniyle farmasötik araştırmalara konu olmaktadır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Echinops acantholepis | Serkeş | — | ||
| Echinops adenocaulos | Şeytan Değirmeni | — | ||
| Echinops adenoclados | Topuz Çiçeği | Endemik | — | |
| Echinops albidus | Topan Dikeni | — | ||
| Echinops antalyensis | Antalya Topuzu | Endemik | — | |
| Echinops borae | Oğul Topuzu | Endemik | — | |
| Echinops chardinii | Kelle Dikeni | — | ||
| Echinops dumanii | Kum Dikeni | Endemik | — | |
| Echinops emiliae | Koca Topuz | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Echinops gaillardotii | Tarla Topuzu | — | ||
| Echinops heterophyllus | Mavi Dünya | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Echinops melitenensis | Has Topuz | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Echinops mersinensis | Mersin Topuzu | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Echinops microcephalus | Papaz Kalpağı | — | ||
| Echinops onopordum | Öd Dikeni | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Echinops orientalis | Dağ Şekeri | — | ||
| Echinops ossicus | Orman Topuzu | — | ||
| Echinops phaeocephalus | Botan Topuzu | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Echinops polyacanthus | Kars Topuzu | — | ||
| Echinops pulchellus | — | — | ||
| Echinops pungens | Bongıl | — | ||
| Echinops pungens var. adenoclados | — | Olası Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Echinops pungens var. polyacanthus | — | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Echinops pungens var. pungens | Bongıl | — | ||
| Echinops pungens var. transcaucasicus | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Echinops ritro | Topuz | — | ||
| Echinops ritrodes | Taş Topuzu | — | ||
| Echinops sp. | — | — | ||
| Echinops sphaerocephalus | Şeytan Arabası | — | ||
| Echinops sphaerocephalus subsp. albidus | — | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Echinops sphaerocephalus subsp. sphaerocephalus | Şeytan Arabası | — | ||
| Echinops spinosissimus | — | — | ||
| Echinops spinosissimus subsp. bithynicus | Kirpi Başı | — | ||
| Echinops spinosissimus subsp. spinosissimus | Eşek Köftesi | — | ||
| Echinops tenuisectus | Kız Dikeni | — | ||
| Echinops tournefortii | Kara Köse Topuzu | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Echinops transcaucasicus | Kaf Topuzu | — | ||
| Echinops vaginatus | Şekronek | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Echinops viscosus | — | — | ||
| Echinops viscosus subsp. bithynicus | — | — | ||
| Echinops viscosus subsp. viscosus | — | — |