Ferula
Apiaceae · 28 tür
Çok yıllık, iri otsu bitkilerden oluşan bu cins, genellikle güçlü bir kök sistemine ve büyük, çok parçalı tüysü yapraklara sahiptir; saplar sert, içi özlü ya da boş olup 0,5–3 m yüksekliğe ulaşabilir. Küçük sarı çiçekler bileşik şemsiye durumlarında bir araya gelir; meyve yassı, kanatlanmış şizokarp tipindedir. Türkiye'de özellikle İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun step, yarı çöl ve dağlık kesimlerinde yaygın olmakla birlikte Akdeniz ve Ege bölgelerinde de bazı türlere rastlanır. Kuru yamaçlar, taşlı step alanları, bozkır geçitleri ve kalkerli yamaçlar bu cinsin tipik habitatlarını oluşturur. Türkiye, dünya Ferula çeşitliliğinin önemli bir merkezini oluşturmakta olup yaklaşık 20–25 tür ile temsil edilmektedir. Bunlar arasında F. communis, F. orientalis ve F. elaeochytris gibi geniş yayılışlı türlerin yanı sıra F. halophila, F. latipinna ve F. huber-morathii gibi Türkiye'ye özgü endemik türler de yer almaktadır. Bazı türlerin köklerinden elde edilen reçineler (özellikle galbanum ve benzeri maddeler) geleneksel tıpta ve parfümeride tarihsel öneme sahipken, F. communis çeşitli hayvanlar için zehirli olmasıyla da dikkat çeker.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Ferula amanicola | Oğlan aşı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Ferula anatolica | Öz çakşır | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Ferula angulata | — | — | ||
| Ferula angulata subsp. angulata | — | — | ||
| Ferula angulata subsp. carduchorum | — | — | ||
| Ferula brevipedicellata | Asa otu | Endemik | — | |
| Ferula caspica | Kırmızı bolu | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Ferula communis | — | — | ||
| Ferula communis ssp. communis | At kasnağı | — | ||
| Ferula communis ssp. glauca | Körek | — | ||
| Ferula coskunii | Kasnak otu | Endemik | — | |
| Ferula drudeana | Dönbere çakşırı | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | 1 |
| Ferula duranii | Gavcar | Endemik | — | |
| Ferula elaeochytris | Çağ | — | ||
| Ferula halophila | Tuz çakşırı | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Ferula haussknechtii | Heliz | — | ||
| Ferula hermonis | Ziyaret çakşırı | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Ferula huber-morathii | Helizan | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Ferula longipedunculata | Hiltik | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Ferula lycia | Bozkır çakşırı | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Ferula mervynii | Kerkür | Endemik | — | |
| Ferula orientalis | Kıngor | — | ||
| Ferula parva | Şeytan boku | Endemik | — | |
| Ferula rigidula | Siyabu | — | ||
| Ferula sp. | Çakşır | — | ||
| Ferula szowitziana | Çakşır | — | ||
| Ferula tenuissima | Kunduz taşağı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | 1 |
| Ferula tingitana | Kadı teresi | — | 1 |