Fritillaria
Liliaceae · 52 tür
Soğanlı, çok yıllık otsu bitkilerdir; gövde dik, yapraklar alternat, karşılıklı ya da halkalı dizilişli, dar-lineeer ile lanseolat formlarda olup tüysüzdür. Karakteristik sarkık, çan biçimli ya da tüp şeklindeki çiçekleri genellikle tepede tek ya da seyrek salkım oluşturur; periant segmentleri 6, çoğunlukla nektaryum çukuruna sahip olup renk bakımından sarı, turuncu, mor, beyaz veya kareli (damalı) desenli çeşitlilik gösterir. Türkiye, Fritillaria cinsi için dünya genelinde en önemli çeşitlilik merkezlerinden biri olup 35'i aşkın tür barındırmakta ve bunların büyük bölümü endemiktir. Ege kıyı bölgeleri, İç Anadolu step alanları, Doğu Anadolu dağlık kesimleri ve Toros silsileleri başlıca yayılış alanlarını oluşturur; kayalık yamaçlar, frigana, step ve seyrek ormanlık alanlar tipik habitatlardır. Endemik türler arasında *Fritillaria fleischeriana*, *F. kurdica*, *F. crassifolia* subsp. *hakkarensis*, *F. carica* ve *F. lycia* özellikle dikkat çekmektedir. Soğanları tarihsel olarak aşı ve tıbbi amaçlarla kullanılmış; ancak aşırı toplanma ve habitat kaybı nedeniyle pek çok türü tehdit altındadır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Fritillaria acmopetala | — | — | 1 | |
| Fritillaria acmopetala subsp. acmopetala | — | — | ||
| Fritillaria acmopetala subsp. wendelboi | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Fritillaria alburyana | pembelâle | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Fritillaria alfredae | — | — | ||
| Fritillaria alfredae subsp. glaucoviridis | yaşlâle | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Fritillaria alfredae subsp. platyptera | meşelâlesi | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Fritillaria amana | — | — | ||
| Fritillaria armena | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Fritillaria assyriaca | — | — | ||
| Fritillaria assyriaca subsp. assyriaca | — | — | ||
| Fritillaria assyriaca subsp. melananthera | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Fritillaria aurea | damalılâle | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Fritillaria baskilensis | baskillâlesi | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Fritillaria bithynica | delilâle | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | 2 | |
| Fritillaria byfieldii | uzunlâle | Endemik | — | |
| Fritillaria carica | bodursarı | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | 4 |
| Fritillaria caucasica | kaflâlesi | — | ||
| Fritillaria crassifolia | — | — | ||
| Fritillaria crassifolia subsp. hakkarensis | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Fritillaria crassifolia subsp. kurdica | — | — | ||
| Fritillaria elwesii | sürmelilâle | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | ||
| Fritillaria fleischeriana | bozkırlâlesi | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Fritillaria forbesii | incelâle | EN - Endangered - Tehlikede | ||
| Fritillaria frankiorum | saplılâle | — | ||
| Fritillaria hermonis | — | — | ||
| Fritillaria hermonis subsp. amana | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Fritillaria imperialis | ağlayangelin | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Fritillaria kittaniae | narinlâle | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Fritillaria latakiensis | karalâle | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Fritillaria latifolia | yaylalâlesi | — | ||
| Fritillaria michailovskyi | sarıdudak | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Fritillaria milasensis | — | Endemik | — | |
| Fritillaria minima | karlâlesi | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Fritillaria minuta | kınalılâlesi | Endemik | — | |
| Fritillaria mughlae | muğlalâlesi | Endemik | — | |
| Fritillaria persica | kırklâle | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Fritillaria pinardii | mahçuplâle | — | 2 | |
| Fritillaria pontica | eğrilâle | — | ||
| Fritillaria rhodia | — | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Fritillaria serpenticola | özgelâle | Endemik | — | |
| Fritillaria sibthorpiana | — | — | 1 | |
| Fritillaria sibthorpiana subsp. enginiana | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Fritillaria sibthorpiana subsp. sibthorpiana | — | — | ||
| Fritillaria sororum | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Fritillaria sp. | — | — | 1 | |
| Fritillaria straussii | ayaklılâle | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Fritillaria stribrnyi | gariplâle | EN - Endangered - Tehlikede | ||
| Fritillaria uva-vulpis | ayılâlesi | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Fritillaria viridiflora | yeşillâle | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Fritillaria whittallii | çamlâlesi | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Fritillaria zagrica | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir |