Nepeta
Lamiaceae · 49 tür
Lamiaceae familyasına ait çok yıllık ya da nadiren tek yıllık otsu bitkilerden oluşan bu cins, karşılıklı dizilmiş, genellikle aromatik yaprakları ve ikili dudaklı çiçekleriyle kolayca tanınır. Çiçekler mavi-mor, eflatun ya da beyaz renkte olup başak ya da yalancı başak şeklinde düzenlenmiş yoğun çiçek kümeleri oluşturur; alt dudak genellikle benekli ve üç lobludur. Türkiye, bu cins için dünya genelinde en önemli çeşitlilik merkezlerinden biri olup ülke genelinde 50'yi aşkın tür kaydedilmiştir. Yayılış açısından özellikle İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'nun step, kaya yamaçları, taşlık alanlar ve dağlık habitatları tercih edilmekle birlikte bazı türler Ege ve Akdeniz bölgelerinde de görülür. Türkiye'ye özgü endemik türler arasında *Nepeta sorgerae*, *N. cadmea*, *N. glomerata*, *N. cilicica* ve *N. baytopii* sayılabilir; bu türlerin büyük bölümü dar yayılışlı ve kireçtaşı kayalıklara bağımlıdır. Halk arasında "kediotu" veya "kedi nanesi" olarak bilinen bazı türler, uçucu yağ içerikleri nedeniyle geleneksel tıpta ve aromatik bitki olarak kullanılmakta; ayrıca nepetalakton bileşikleri sayesinde kediler üzerinde bilinen uyarıcı etkileri bulunmaktadır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Nepeta argolica | — | — | ||
| Nepeta argolica subsp. tumeniana | gülnanesi | Endemik | — | |
| Nepeta aristata | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Nepeta baytopii | beynanesi | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Nepeta betonicifolia | — | — | ||
| Nepeta betonicifolia subsp. betonicifolia | sivri pisikotu | — | ||
| Nepeta cadmea | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 4 |
| Nepeta caesarea | arıotu | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | 1 |
| Nepeta cataria | kedinanesi | — | ||
| Nepeta cilicia | — | — | ||
| Nepeta concolor | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | 1 |
| Nepeta conferta | sarıcapisik | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Nepeta congesta | — | — | ||
| Nepeta congesta subsp. congesta | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Nepeta congesta subsp. cryptantha | — | — | ||
| Nepeta crinita | pisikkuyruğu | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Nepeta fissa | — | — | ||
| Nepeta flavida | püskuyruğu | — | ||
| Nepeta glomerata | taş pisikotu | — | ||
| Nepeta heliotropifolia | — | — | ||
| Nepeta heliotropifolia subsp. heliotropifolia | — | — | ||
| Nepeta humilis | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Nepeta isaurica | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Nepeta italica | eşekçayı | — | 3 | |
| Nepeta lamiifolia | dağ pisikotu | — | ||
| Nepeta macrosiphon | tütüpisiği | — | ||
| Nepeta meyeri | çorbaotu | — | ||
| Nepeta nuda | — | — | ||
| Nepeta nuda subsp. albiflora | kara küncü | — | 4 | |
| Nepeta nuda subsp. glandulifera | yağlı küncü | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Nepeta nuda subsp. lydiae | baba küncü | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | 3 |
| Nepeta nuda subsp. nuda | mor küncü | — | ||
| Nepeta obtusicrena | kumpisiği | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Nepeta phyllochlamys | Kaya pisikotu | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Nepeta pilinux | toros pisikotu | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Nepeta racemosa | pisikotu | — | ||
| Nepeta roopiana | kaba pisikotu | — | ||
| Nepeta sorgerae | nemrutpisiği | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Nepeta sp. | — | — | ||
| Nepeta stenantha | — | — | ||
| Nepeta stricta | — | — | ||
| Nepeta stricta var. curvidens | — | — | ||
| Nepeta stricta var. stricta | — | — | ||
| Nepeta sulfuriflora | sarı pisikotu | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Nepeta supina | yayla pisikotu | — | ||
| Nepeta teucriifolia | eşekyarpuzu | — | ||
| Nepeta trachonitica | kızıl pisikotu | — | ||
| Nepeta transcaucasica | — | — | ||
| Nepeta viscida | yağlı pisikotu | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | 5 |