Ophrys
Orchidaceae · 116 tür
Orkide familyasının en büyüleyici üyelerinden biri olan bu cins, labellumun (dudak taç yaprağının) bir arı, eşekarısı veya sinek görünümü taşıyacak şekilde özelleşmesiyle tanınır; bu benzersiz yapı, erkek böcekleri çiftleşme yanılsamasıyla kandırarak polinasyonu sağlar. Genellikle rizomlu, yumrumsu iki kök yumrusuna sahip olan bitkiler, gövde tabanında rozet oluşturan lanseolat veya oval yapraklar taşır ve her bireyde tipik olarak 2–10 çiçekten oluşan bir başak bulunur. Türkiye, bu cins için Dünya genelinde en önemli çeşitlilik merkezlerinden birini oluşturur; Ege ve Akdeniz kıyı kuşakları, Batı ve Orta Anadolu'nun kireçtaşı platolar, İç Anadolu step geçişleri ile Kuzey Anadolu'nun nemli yamaçları başlıca yayılış alanlarıdır. Tipik habitatlar arasında makiler, frigana toplulukları, kuru çayırlar, açık meşe ve çam ormanlarının kenarları ile kireçtaşlı yarı-step alanlar sayılabilir. Türkiye'de 30'u aşkın tür ve alttür kayıt altına alınmış olup bunların önemli bir kısmı ya endemik ya da dar yayılışlıdır; *Ophrys isaura*, *O. tmolusii*, *O. cilicica* ve *O. reinholdii* subsp. *straussii* gibi taksonlar ülkemize özgü ya da bölgesel öneme sahip temsilciler arasındadır. Populasyon büyüklükleri genellikle küçük kaldığından, özellikle kıyı bölgelerindeki habitat tahribatı ve aşırı otlatma bu taksonları tehdit altına sokmaktadır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Ophrys × adelphica | — | — | ||
| Ophrys × calypsus | — | Endemik | — | |
| Ophrys × carica | — | — | ||
| Ophrys × inceburunensis | — | — | ||
| Ophrys × kalteiseniana | — | — | ||
| Ophrys × kulpensis | — | — | ||
| Ophrys × liceana | — | — | ||
| Ophrys × lydia | Selçuk salebi | Endemik | — | |
| Ophrys × lydia subsp. lydia | — | — | ||
| Ophrys × macrostachys | — | — | ||
| Ophrys × macrostachys | — | — | ||
| Ophrys × notabilis | — | — | ||
| Ophrys × perspicua | — | — | ||
| Ophrys × rhodi | — | — | ||
| Ophrys × sitiaca | — | — | ||
| Ophrys × sivana | Söke salebi | — | ||
| Ophrys × sivana subsp. sivana | — | — | ||
| Ophrys × skopelii | — | — | ||
| Ophrys × vernixia subsp. buttleri | — | — | ||
| Ophrys aesculapii | — | — | ||
| Ophrys amanensis | — | — | ||
| Ophrys amanensis subsp. amanensis | — | Endemik | — | |
| Ophrys amanensis subsp. antalyensis | — | Endemik | — | |
| Ophrys amanensis subsp. iceliensis | — | Endemik | — | |
| Ophrys antalyensis | — | Endemik | — | |
| Ophrys antiochiana | — | Endemik | — | |
| Ophrys apifera | arısalebi | — | ||
| Ophrys aramaeorum | — | Endemik | — | |
| Ophrys argolica | — | — | ||
| Ophrys argolica subsp. lesbis | beyazsalep | — | ||
| Ophrys attaviria | — | — | ||
| Ophrys attica | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Ophrys basilissa | — | — | ||
| Ophrys blitopertha | — | — | ||
| Ophrys bombyliflora | bombussalebi | — | ||
| Ophrys bornmuelleri | — | — | ||
| Ophrys bornmuelleri subsp. bornmuelleri | ebemsalebi | — | ||
| Ophrys bornmuelleri subsp. carduchorum | — | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Ophrys bornmuelleri subsp. grandiflora | — | — | 1 | |
| Ophrys bremifera | — | — | ||
| Ophrys bucephala | — | Endemik | — | |
| Ophrys candica | Cilalı salep | — | ||
| Ophrys candica subsp. candica | Cilalı salep | — | ||
| Ophrys candica subsp. minoa | Hörgüç salebi | — | ||
| Ophrys caucasica | — | — | ||
| Ophrys cilicica | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Ophrys cinereophila | — | — | ||
| Ophrys climacis | — | Endemik | — | |
| Ophrys doerfleri | — | — | ||
| Ophrys episcopalis | — | — | ||
| Ophrys ferrum-equinum | nallısalep | — | 1 | |
| Ophrys fusca | — | — | ||
| Ophrys fusca subsp. fusca | kedigözü | — | 2 | |
| Ophrys fusca subsp. leucadica | — | — | ||
| Ophrys fusca subsp. persephonae | Buğday salebi | — | ||
| Ophrys heldreichii subsp. calypsus | Alaca salep | — | ||
| Ophrys heldrichii | — | — | ||
| Ophrys hittitica | — | Endemik | — | |
| Ophrys holoserica | — | — | ||
| Ophrys holoserica subsp. heterochila | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Ophrys holoserica subsp. holoserica | — | — | ||
| Ophrys holoserica subsp. toroslaria | — | Endemik | — | |
| Ophrys holoserica subsp. vanbruggeniana | — | Endemik | — | |
| Ophrys hygrophila | — | Endemik | — | |
| Ophrys icariense | — | Endemik | — | |
| Ophrys iricolor | — | — | 2 | |
| Ophrys isaura | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Ophrys israelitica | — | — | ||
| Ophrys karadenizensis | — | Endemik | — | |
| Ophrys konyana | — | Endemik | — | |
| Ophrys kreutzii | Alçı salebi | Endemik | — | |
| Ophrys labiosa | — | Endemik | — | |
| Ophrys lapethica | — | — | ||
| Ophrys lesbis | — | Endemik | — | |
| Ophrys leucadica | — | — | ||
| Ophrys levantina | — | — | ||
| Ophrys levantina subsp. grandiflora | — | — | ||
| Ophrys levantina subsp. levantina | — | — | ||
| Ophrys lucis | — | Endemik | — | |
| Ophrys lutea | Sarı salep | — | ||
| Ophrys lutea subsp. minor | Sarı salep | — | 2 | |
| Ophrys lycia | — | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Ophrys mammosa | — | — | 1 | |
| Ophrys oblita | — | Endemik | — | |
| Ophrys oestrifera | — | — | 1 | |
| Ophrys oestrifera subsp. heldreichii | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Ophrys oestrifera subsp. oestrifera | — | — | ||
| Ophrys omegaifera | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Ophrys perspicua | — | — | ||
| Ophrys phaseliana | — | Endemik | — | |
| Ophrys phrygia | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Ophrys phyryganae | — | — | ||
| Ophrys pseudomammosa | — | — | ||
| Ophrys reinholdii | — | — | ||
| Ophrys reinholdii subsp. leucotaenia | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Ophrys reinholdii subsp. reinholdii | akgözsalebi | — | 1 | |
| Ophrys reinholdii subsp. straussii | — | — | ||
| Ophrys rhodi | — | — | ||
| Ophrys rhodia | — | — | ||
| Ophrys schulzei | dağablamutu | — | ||
| Ophrys sp. | — | — | ||
| Ophrys speculum | — | — | ||
| Ophrys sphegodes | — | — | ||
| Ophrys spruneri | — | — | ||
| Ophrys tenthredinifera | böceksalebi | — | ||
| Ophrys transhyrcana | — | — | ||
| Ophrys transhyrcana subsp. amanensis | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Ophrys transhyrcana subsp. transhyrcana | — | — | ||
| Ophrys umbilicata | — | — | ||
| Ophrys umbilicata subsp. khuzestanica | — | — | ||
| Ophrys umbilicata subsp. umbilicata | göbeklisalep | — | 1 | |
| Ophrys urteae | Saman salebi | — | ||
| Ophrys vernixia | — | — | ||
| Ophrys vernixia subsp. regis-ferndinandii | — | — | ||
| Ophrys vernixia subsp. vernixia | — | — | 5 | |
| Ophrys ziyaretiana | — | — |