Orchis
Orchidaceae · 54 tür
Orkide familyasının (Orchidaceae) eski dünya temsilcilerinden biri olan bu cins, yumrulu geofitler olup karakteristik olarak iki adet yumrtalı ya da loplu yumru taşır. Genellikle taban rozetinden gelişen mızraksı yapraklar, bazı türlerde mor-kahverengi beneklidir. Başak ya da salkım şeklindeki çiçek kümeleri pembe, mor, beyaz veya kırmızımsı renklerde olup eriştirme yaprağından (bract) oluşan bir örtüye sahiptir; dudak (labellum) üç loplu ve çoğunlukla benekli, mahmuzlu yapısıyla balarıları ve diğer tozlaşıcıları yanıltıcı biçimde taklit eder. Türkiye'de batı Anadolu, Ege kıyıları, Marmara, Karadeniz bölgesi, İç Anadolu ve Toros Dağları'nda yayılış gösterir; nemli çayırlar, meşe ve karışık orman açıklıkları, kireçtaşlı yamaçlar ile maki ve frigana habitatları tipik yetişme ortamlarıdır. Türkiye'nin orkide zenginliği açısından önemli bir kısmını barındıran bu cins, ülkemizde *Orchis italica*, *O. purpurea*, *O. militaris*, *O. simia* ve *O. mascula* gibi tanınan türlerin yanı sıra *O. anatolica* (Anadolu orkidesi) gibi Doğu Akdeniz ve Anadolu'ya özgü dar yayılışlı taksonları da kapsar. Bazı otoriteler bu cinsi daha geniş yorumlayarak yakın akraba *Anacamptis* ve *Neotinea* cinslerinin türlerini de dahil etmektedir; ancak dar yorumda Türkiye'den yaklaşık 15–20 tür kaydedilmektedir.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Orchis × calliantha | — | — | ||
| Orchis × debeauxii | — | — | ||
| Orchis × debeauxii | — | — | ||
| Orchis × fitzii | — | — | ||
| Orchis × gennarii | — | — | ||
| Orchis × gennarii | — | — | ||
| Orchis × kallithea | Iraz salep | — | ||
| Orchis × mackaensis | — | — | ||
| Orchis × purpurei-simia | — | — | ||
| Orchis × timbalii | — | — | ||
| Orchis × wulffiana | — | — | ||
| Orchis anatolica | dildamak | — | 8 | |
| Orchis angustifolia | — | — | ||
| Orchis calliantha | — | — | ||
| Orchis collina | — | — | ||
| Orchis coriophora | — | — | 3 | |
| Orchis dinsmorei | — | — | ||
| Orchis fitzii | — | — | ||
| Orchis italica | teketaşağı | — | 3 | |
| Orchis lactea | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Orchis laxiflora | — | — | ||
| Orchis mascula | — | — | ||
| Orchis mascula subsp. mascula | — | — | ||
| Orchis mascula subsp. pinetorum | — | — | 2 | |
| Orchis morio | — | — | ||
| Orchis morio subsp. morio | — | — | 1 | |
| Orchis morio subsp. picta | — | — | ||
| Orchis morio subsp. syriaca | — | — | ||
| Orchis pallens | solgun salep | — | 1 | |
| Orchis palustris | — | — | ||
| Orchis papilionacae | — | — | ||
| Orchis papilionacea | Dilçıkık | — | 1 | |
| Orchis papilionacea subsp. heroica | — | — | ||
| Orchis papilionacea subsp. messenica | Dilkırık | — | ||
| Orchis papilionacea subsp. papilionacea | Dilçıkık | — | 2 | |
| Orchis papilionacea subsp. schirwanica | — | — | ||
| Orchis papilionacea var. rubra | — | — | 1 | |
| Orchis pinetorum | — | — | ||
| Orchis provincialis | — | — | ||
| Orchis provincialis var. pauciflora | — | — | ||
| Orchis punctulata | selef | — | ||
| Orchis purpurea | — | — | 1 | |
| Orchis purpurei-simia | — | — | ||
| Orchis quadripunctata | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | 1 | |
| Orchis romana | — | — | ||
| Orchis sancta | — | — | 3 | |
| Orchis sezikiana | — | — | ||
| Orchis simia | saleppüskülü | — | ||
| Orchis sp. | — | — | ||
| Orchis spitzelii | — | — | 1 | |
| Orchis stevenii | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Orchis timbalii | — | — | ||
| Orchis tridentata | — | — | ||
| Orchis wulffiana | — | — |