Phlomis
Lamiaceae · 55 tür
Çok yıllık otsu bitkiler veya yarı çalılar olarak gelişen bu cins, yoğun tüylerle kaplı gövdeleri, karşılıklı dizilmiş yaprakları ve çiçek ekseninde halka şeklinde dizilmiş çiçekleriyle kolayca tanınır. Sarı, pembe, mor veya beyaz renklerde olan dudaklı çiçekler, belirgin bir üst dudak ve üç loblu bir alt dudaktan oluşur; kaliks tüylü ve dayanıklıdır. Türkiye, bu cins açısından son derece zengin bir ülke olup Akdeniz, Ege, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde çok sayıda tür yayılış göstermektedir. Kuru kayalık yamaçlar, frigana, makiler, step alanları ve orman açıklıkları tipik habitatlarını oluşturur; bazı türler yüksek rakımlı dağlık alanlara da yayılmıştır. Türkiye, dünya üzerindeki en yüksek *Phlomis* tür çeşitliliğine sahip ülkeler arasındadır ve yaklaşık 35–40 türü barındırmakta olup bunların önemli bir kısmı Türkiye'ye özgü endemik taksonlardır. *Phlomis lycia*, *P. armeniaca*, *P. bourgaei*, *P. nissolii* ve *P. pungens* gibi türler ülkemizde yaygın bulunurken *P. brevibracteata*, *P. leucophracta* ve *P. integrifolia* gibi türler yüksek endemizm değeri taşımaktadır. Yaprak tüy yapısı ve biçimi, çiçek rengi ile kaliks dişlerinin morfolojisi, türlerin birbirinden ayrılmasında kullanılan başlıca tanımlayıcı karakterlerdir.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Phlomis × alanyense | — | Endemik | — | |
| Phlomis × bornmuelleri | — | Endemik | — | |
| Phlomis × cilicica | — | Endemik | — | |
| Phlomis × kalanensis | — | Endemik | — | |
| Phlomis × melitenense | — | Endemik | — | |
| Phlomis × mobullensis | Piç çalba | Endemik | — | |
| Phlomis × muglensis | — | Endemik | — | |
| Phlomis × rechingeri | — | Endemik | — | |
| Phlomis × semiorbata | — | Endemik | — | |
| Phlomis × termessi | — | Endemik | — | |
| Phlomis × tunceliensis | — | Endemik | — | |
| Phlomis × vuralii | — | Endemik | — | |
| Phlomis amanica | arsuz çalbası | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Phlomis angustissima | ince çalba | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Phlomis armeniaca | bozşavlak | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 3 | |
| Phlomis bourgaei | çobançırası | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Phlomis bruguieri | kaba çalba | — | ||
| Phlomis brunneogaleata | mor çalba | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Phlomis capitata | çölçayı | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Phlomis carica | maki çalbası | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Phlomis chimerae | türkmençırası | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Phlomis fruticosa | parşamba | — | 1 | |
| Phlomis grandiflora | — | — | ||
| Phlomis grandiflora var. fimbrilligera | — | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Phlomis grandiflora var. grandiflora | — | — | ||
| Phlomis integrifolia | özge çalba | Endemik | CR - Critically Endangered - Çok tehlikede | |
| Phlomis kotschyana | kaya çalbası | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Phlomis kurdica | gubel | — | ||
| Phlomis lanceolata | canavar çalbası | — | ||
| Phlomis leucophracta | çalba | Endemik | LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili | |
| Phlomis linearis | yaylaotu | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Phlomis longifolia | — | — | ||
| Phlomis longifolia var. bailanica | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Phlomis longifolia var. longifolia | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Phlomis lunariifolia | ayıkulağı | — | ||
| Phlomis lycia | tüylü çalba | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 2 | |
| Phlomis monocephala | topuz çalba | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Phlomis nissolii | öbek çalba | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Phlomis oppositiflora | has çalba | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Phlomis physocalyx | küfe çalbası | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Phlomis pungens | — | — | ||
| Phlomis pungens var. hirta | — | — | 1 | |
| Phlomis pungens var. hispida | — | — | ||
| Phlomis pungens var. laxiflora | — | — | ||
| Phlomis pungens var. pungens | — | — | 1 | |
| Phlomis pungens var. seticalycina | — | — | ||
| Phlomis rigida | diri çalba | — | 1 | |
| Phlomis russeliana | — | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Phlomis samia | pembe çalba | — | ||
| Phlomis sieheana | kuduzadaçayı | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Phlomis sintenisii | yanık çalba | Endemik | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | |
| Phlomis sp. | — | — | ||
| Phlomis syriaca | deliotu | — | ||
| Phlomis tuberosa | — | — | 1 | |
| Phlomis viscosa | yağlı çalba | — |