Genel Bilgiler

Çok yıllık otsu bitkiler veya yarı çalılar olarak gelişen bu cins, yoğun tüylerle kaplı gövdeleri, karşılıklı dizilmiş yaprakları ve çiçek ekseninde halka şeklinde dizilmiş çiçekleriyle kolayca tanınır. Sarı, pembe, mor veya beyaz renklerde olan dudaklı çiçekler, belirgin bir üst dudak ve üç loblu bir alt dudaktan oluşur; kaliks tüylü ve dayanıklıdır. Türkiye, bu cins açısından son derece zengin bir ülke olup Akdeniz, Ege, İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde çok sayıda tür yayılış göstermektedir. Kuru kayalık yamaçlar, frigana, makiler, step alanları ve orman açıklıkları tipik habitatlarını oluşturur; bazı türler yüksek rakımlı dağlık alanlara da yayılmıştır. Türkiye, dünya üzerindeki en yüksek *Phlomis* tür çeşitliliğine sahip ülkeler arasındadır ve yaklaşık 35–40 türü barındırmakta olup bunların önemli bir kısmı Türkiye'ye özgü endemik taksonlardır. *Phlomis lycia*, *P. armeniaca*, *P. bourgaei*, *P. nissolii* ve *P. pungens* gibi türler ülkemizde yaygın bulunurken *P. brevibracteata*, *P. leucophracta* ve *P. integrifolia* gibi türler yüksek endemizm değeri taşımaktadır. Yaprak tüy yapısı ve biçimi, çiçek rengi ile kaliks dişlerinin morfolojisi, türlerin birbirinden ayrılmasında kullanılan başlıca tanımlayıcı karakterlerdir.

Türler (55)
BİLİMSEL AD TÜRKÇE AD ENDEMİK IUCN
Phlomis × alanyense — Endemik —
Phlomis × bornmuelleri — Endemik —
Phlomis × cilicica — Endemik —
Phlomis × kalanensis — Endemik —
Phlomis × melitenense — Endemik —
Phlomis × mobullensis Piç çalba Endemik —
Phlomis × muglensis — Endemik —
Phlomis × rechingeri — Endemik —
Phlomis × semiorbata — Endemik —
Phlomis × termessi — Endemik —
Phlomis × tunceliensis — Endemik —
Phlomis × vuralii — Endemik —
Phlomis amanica arsuz çalbası Endemik EN - Endangered - Tehlikede
Phlomis angustissima ince çalba Endemik VU - Vulnerable - Zarar görebilir
Phlomis armeniaca bozşavlak LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici 3
Phlomis bourgaei çobançırası Endemik LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili
Phlomis bruguieri kaba çalba —
Phlomis brunneogaleata mor çalba Endemik EN - Endangered - Tehlikede
Phlomis capitata çölçayı Endemik LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici
Phlomis carica maki çalbası Endemik LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi
Phlomis chimerae türkmençırası Endemik LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi
Phlomis fruticosa parşamba — 1
Phlomis grandiflora — —
Phlomis grandiflora var. fimbrilligera — Endemik VU - Vulnerable - Zarar görebilir
Phlomis grandiflora var. grandiflora — —
Phlomis integrifolia özge çalba Endemik CR - Critically Endangered - Çok tehlikede
Phlomis kotschyana kaya çalbası VU - Vulnerable - Zarar görebilir
Phlomis kurdica gubel —
Phlomis lanceolata canavar çalbası —
Phlomis leucophracta çalba Endemik LR (nt) - Near Treatened - Tehlike altına girebili
Phlomis linearis yaylaotu Endemik LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici
Phlomis longifolia — —
Phlomis longifolia var. bailanica — Endemik LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi
Phlomis longifolia var. longifolia — VU - Vulnerable - Zarar görebilir
Phlomis lunariifolia ayıkulağı —
Phlomis lycia tüylü çalba LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici 2
Phlomis monocephala topuz çalba Endemik LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi
Phlomis nissolii öbek çalba Endemik LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici
Phlomis oppositiflora has çalba Endemik LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici
Phlomis physocalyx küfe çalbası Endemik VU - Vulnerable - Zarar görebilir
Phlomis pungens — —
Phlomis pungens var. hirta — — 1
Phlomis pungens var. hispida — —
Phlomis pungens var. laxiflora — —
Phlomis pungens var. pungens — — 1
Phlomis pungens var. seticalycina — —
Phlomis rigida diri çalba — 1
Phlomis russeliana — Endemik LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici 1
Phlomis samia pembe çalba —
Phlomis sieheana kuduzadaçayı Endemik LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici 1
Phlomis sintenisii yanık çalba Endemik VU - Vulnerable - Zarar görebilir
Phlomis sp. — —
Phlomis syriaca deliotu —
Phlomis tuberosa — — 1
Phlomis viscosa yağlı çalba —