Plantago
Plantaginaceae · 36 tür
Genellikle rozet yapraklı, otsu bitkilerden oluşan bu cins; paralel damarlı yaprakları, uzun skapuslar üzerinde yoğun başakcıklar ya da silindirk başaklar oluşturan küçük, 4 parçalı çiçekleri ve kapsül meyveleriyle tanınır. Türkiye'nin hemen her bölgesinde yayılış göstererek kıyı şeridinden dağ zirvelere kadar geniş bir irtifa aralığında yaşayabilir; step, mera, yol kenarı, nemli çayır, kayalık yamaç ve tuzlu alanlar başlıca habitatlarını oluşturur. Familyanın en zengin cinslerinden biri olup Türkiye'de 35'i aşkın türle temsil edilmektedir. Plantago lanceolata, P. major ve P. media en yaygın ve kozmopolit türler arasında yer alırken P. coronopus tuzlu ve kumlu kıyı habitatlarını tercih eder. Türkiye'ye özgü ya da bölgesel endemik türler arasında Doğu Anadolu ve İç Anadolu'nun yüksek steplerine adapte olmuş P. anatolica ve P. turcica özellikle dikkat çekmektedir. Bazı türlerin tohumları suda şişerek müsilaj oluşturduğundan geleneksel tıpta ve eczacılıkta (psyllium) değer taşır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Plantago afra | ateşyaprağı | — | 4 | |
| Plantago albicans | belhevis | — | ||
| Plantago altissima | — | — | ||
| Plantago amplexicaulis | — | — | ||
| Plantago anatolica | — | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Plantago argentea | bıçakotu | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Plantago asiatica | kesikotu | — | 1 | |
| Plantago atrata | dartulotu | — | ||
| Plantago bellardii | babadeşen | — | 5 | |
| Plantago coronopus | — | — | ||
| Plantago coronopus subsp. commutata | — | — | 1 | |
| Plantago coronopus subsp. coronopus | boğaotu | — | 3 | |
| Plantago crassifolia | — | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | 1 | |
| Plantago cretica | bağayaprağı | — | 5 | |
| Plantago cylindrica | silsilikotu | — | ||
| Plantago euphratica | toklubaşı | Endemik | LR (cd) - Concervation Dependent - Koruma önlemi | |
| Plantago exigua | karakimyon | — | ||
| Plantago gentianoides | — | — | ||
| Plantago gentianoides subsp. gentianoides | — | — | ||
| Plantago holosteum | — | — | ||
| Plantago lagopus | kırk damarotu | — | 4 | |
| Plantago lanceolata | damarlıca | — | 4 | |
| Plantago loeflingii | — | — | ||
| Plantago loeflingii var. caspia | — | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | ||
| Plantago major | — | — | ||
| Plantago major subsp. intermedia | yedi damarotu | — | ||
| Plantago major subsp. major | sinirotu | — | 3 | |
| Plantago maritima | yılandili | — | ||
| Plantago media | şimşekyaprağı | — | 1 | |
| Plantago scabra | — | — | ||
| Plantago sempervirens | mayayaprağı | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Plantago sp. | — | — | ||
| Plantago squarrosa | karamun | — | ||
| Plantago uliginosa | — | — | ||
| Plantago uliginosa subsp. mandakii | — | — | ||
| Plantago weldenii | kankesenotu | — |