Prangos
Apiaceae · 23 tür
Apiaceae familyasına ait çok yıllık otsu bitkilerden oluşan bu cinsin üyeleri, genellikle derin kazıklı köklere, birden fazla kez tüysü (pinnat) bileşik yapraklara ve ışınsal dizilimli şemsiye (umbel) çiçek durumlarına sahiptir; sarımsı çiçekleri ve kanatlı ya da kaburga benzeri çıkıntılar taşıyan oval merikarplara sahip şizokarp meyveleriyle kolayca tanınır. Türkiye'de özellikle İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu'da yoğun biçimde yayılış gösterir; step, kayalık yamaçlar, dağ çayırları ve subalpin zonlar başlıca habitatlarını oluşturur. Türkiye, bu cinsin dünya genelindeki çeşitlilik merkezlerinden biri olup ülkemizde 20'yi aşkın türü bulunmaktadır. Bunların önemli bir kısmı Türkiye endemiği niteliğindedir; *Prangos uechtritzii*, *P. meliocarpoides* var. *meliocarpoides* ve *P. platychlaena* bu endemik taksonlar arasında sayılabilir. Hem ekolojik hem etnobotanik açıdan önem taşıyan cins, bazı türleriyle geleneksel halk hekimliğinde ve hayvancılıkta (özellikle kışlık kaba yem olarak) kullanılmaktadır.
| BİLİMSEL AD | TÜRKÇE AD | ENDEMİK | IUCN | |
|---|---|---|---|---|
| Prangos acaulis | Cüce çakşır | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Prangos corymbosa | Köfte otu | VU - Vulnerable - Zarar görebilir | ||
| Prangos denticulata | Dişli çakşır | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Prangos ferulacea | Eşek çakşırı | — | ||
| Prangos heyniae | Boz çakşır | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | 1 |
| Prangos hulusii | Kıl çakşır | Endemik | — | |
| Prangos ilanae | Kaz çakşırı | Endemik | — | |
| Prangos meliocarpoides | — | — | ||
| Prangos meliocarpoides var. arcis-romanae | Sultan teresi | — | ||
| Prangos meliocarpoides var. meliocarpoides | Sultan teresi | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Prangos pabularia | Beyik | — | 2 | |
| Prangos papillaris | Kerkür | — | ||
| Prangos peucedanifolia | Kaya çakşırı | — | ||
| Prangos platychlaena | — | — | ||
| Prangos platychlaena subsp. engizekensis | Engizek çakşırı | Endemik | EN - Endangered - Tehlikede | |
| Prangos platychlaena subsp. platychlaena | Korokor | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | |
| Prangos platychloena | — | — | ||
| Prangos scabra | Kaba çakşır | Endemik | — | |
| Prangos scabrifolia | Has çakşır | Endemik | DD - Data Deficient - Veri yetersiz | |
| Prangos sp. | Deli çakşır | — | ||
| Prangos turcica | Türk çakşırı | Endemik | — | |
| Prangos uechtritzii | Deli çakşır | Endemik | LR (lc) - Least Concern - En az endişe verici | 1 |
| Prangos uloptera | Dağ çakşırı | — |