Aristolochiaceae

Çoğunlukla otsu, sarılıcı ya da odunsu tırmanıcı formda bulunan bitkilerden oluşan bu grup, içi çoğu zaman tüylü ve çarpıcı biçimde şekillenmiş çiçekleriyle kolayca tanınır. Yapraklar genellikle basit, kalp biçiminde veya böbrek şeklinde olup uzun saplıdır; damarlı yapısı belirgin, yüzeyi ise çoğu zaman mat veya hafif tüylüdür. Çiçekler aktinomorfik değil, belirgin biçimde zigomorfik ya da tamamen simetrisiz olup perianthları tüp şeklinde bir yapı oluşturur; bu tüp, tozlaşmayı gerçekleştiren böcekleri geçici olarak hapseden bir kapan mekanizması işlevi görür. Tohum taşıyıcı kapsüller ya da bölmeli meyveler olgunlaştığında çok sayıda tohum serbest bırakır. Türkiye'de familya içindeki en önemli cins olan *Aristolochia*, ülkenin hemen her bölgesinde temsil edilmekle birlikte özellikle Ege, Akdeniz ve Güney Anadolu kıyı kuşaklarında çeşitlilik bakımından belirgin biçimde zenginleşir. Ormanlık yamaçlar, makilik alanlar, kayalık yamaçlar, çalılıklar ve yol kenarları bu türlerin en sık rastlandığı habitatlar arasında sayılabilir. *Aristolochia hirta*, *A. bodamae*, *A. pontica* ve *A. clematitis* Türkiye'de görülen başlıca türler arasında yer alır; bu türlerden *A. bodamae* yalnızca Türkiye'nin güneybatı kesimlerine özgü endemik bir takson olarak özellikle dikkat çeker. Karadeniz bölgesinde ise *Asarum europaeum* nemli, gölgeli kayın ormanlarının alt tabakasında yetişir ve familyanın farklı bir ekolojik yüzünü temsil eder. Aristolokik asit içermeleri nedeniyle tüm türler tıbbi açıdan risk taşır; geleneksel halk hekimliğinde kullanım geçmişleri olsa da nefrotoksik etkileri bilimsel olarak kanıtlanmıştır. Familyanın birçok üyesi, özellikle *Zerynthia* ve *Archon* cinsi kelebeklerin larvaları için zorunlu konakçı bitki niteliği taşıdığından biyolojik çeşitlilik açısından da büyük önem taşır. Türkiye'deki yayılışları yoğun baskı altında olmamakla birlikte dar yayılışlı endemik taksonlar habitat bozulmasına karşı kırılgan konumdadır.

Yatık veya sürünücü otsu veya odunsu sarıkçılar. Yapraklar almaçlı, basit, tam kenarlı. Çiçekler erdişi, ışınsal veya zigomorf simetrili, yaprak koltuklarında, tek veya rasemus veya kimoz durumunda. Per-iant değişik görünümde, kaidede torba gibi şişmiş uca doğru daralmış. U şeklinde kıvrılmış ve kıvrılmamış silindirik şekilde. Sepaller birleşik petaller yok veya Asarum da olduğu gibi iz halinde. Stamenler 6-40, bazen sulusla birleşik, filamentler kısa ve kalın. Ovaryum alt durumlu. Karpeller 4-6, plasentasyon eksensel. Meyva kapsula. Genellikle Tropik ve Subtropik Asya, Afrika, Avrupa, Kuzey ve Güney Amerika'da yayılış gösteren 7 cins ve yaklaşık 625 türü bulunmaktadır. Ülkemizde 2 cinsi vardır. Çiçekleri süs bitkisi olarak kullanılır.