Pinaceae

Çoğunluğu uzun ömürlü, odunsu bitkilerden oluşan bu grup; tek çeneklilerden tümüyle farklı bir evrimsel hat izleyen, tohum taşıyan kozalaklılar (Coniferales) içinde en geniş familyayı temsil eder. Yapraklar iğne, şerit ya da pul biçiminde olup genellikle kalın bir kutikulayla kaplıdır; bu özellik kış soğuğuna ve yaz kuraklığına karşı etkin bir adaptasyondur. Üreme organları çiçek değil, erkek ve dişi kozalaklardan oluşur; tozlaşma rüzgar aracılığıyla (anemofili) gerçekleşir ve tohumlar kanatlı bir yapıya sahip olduğundan rüzgarla yayılır. Reçine kanalları gövde, yaprak ve kozalaklarda yaygın biçimde bulunur; bu yapılar hem otçullara karşı savunma hem de patojen direnci sağlar. Türkiye'de bu familya, Karadeniz kıyı dağlarından Akdeniz sahil kuşağına, Batı Anadolu platolarından İç Anadolu ve Doğu Anadolu dağlarına kadar son derece geniş bir coğrafi yelpazede temsil edilir. Kızılçam (*Pinus brutia*) Akdeniz ve Ege kıyılarının alçak ile orta rakımlarında baskın orman örtüsünü oluştururken, sarıçam (*Pinus sylvestris*) Karadeniz bölgesi, Toros ve Doğu Anadolu dağlarının yüksek kesimlerinde geniş saf ya da karışık topluluklar kurar. Karaçam (*Pinus nigra*) ise iç kesimlerin yüksek platolarında ve yarı kurak koşullarda bile tutunabilen, ekolojik açıdan son derece plastik bir tür olarak öne çıkar. Ladin (*Picea orientalis*) Doğu Karadeniz Dağları'nın nemli yamaçlarında özgün ormanlar meydana getirir ve bu habitat, Türkiye'nin biyolojik çeşitlilik açısından en zengin orman ekosistemlerinden birini barındırır. Göknar cinsi (*Abies*) içinde *Abies nordmanniana* subsp. *bornmuelleriana* gibi taksonlar Batı Karadeniz bölgesine özgü dar yayılışıyla dikkat çekerken, *Abies cilicica* Toros Dağları'nda yetişen endemik ya da yarı endemik karakterdeki önemli bir türdür. Sedir (*Cedrus libani*) Toroslar'da 1000–2000 m rakım kuşağında tarihsel ve ekolojik önemi büyük ormanlar oluşturur; bu türün kozmopoilt öneme sahip çam tipi kozalakları ölçek ölçek dağılır. Ardıçlarla sıklıkla karıştırılan ancak tümüyle farklı bir familyaya ait olan bu türlerin tamamı, Türkiye'nin orman alanlarının büyük çoğunluğunu örtmekte ve ülkenin su tutma kapasitesi, erozyon kontrolü ile biyokütle üretimi bakımından kritik bir işlev görmektedir.

Bir evcikli, herdem yeşil ve nadiren yaprak döken aðaçlar ve çalýlar. Dallar çevresel, karþýlýklý veya nadiren almaçlý dizilmiþ. Yapraklar demetler veya çevresel diziliþli, iðnemsi þeklinde olup reçine kanallarý vardýr. Erkek kozalaklar bir eksen etrafýnda sarmal þeklinde dizilmiþ mikrosporofillerden oluþmuþtur (Þekil 24). Her bir mikrosporofil 2-6 mikrosporangiyum içerir. Mart ayýndan itibaren, plgunlaþan mikrýsporangiyuýmlar oluþan epidermisin eksotesiyum kuvveti ile açýlýr ve polen taneleri önce pullarýn üzerine dökülür ve kuruduktan sonra etrafa yayýlýr. Diþi kozalaksa bir eksen etrafýnda sarmal dizilmiþ pullardan meydana gelmiþtir (Þekil 24). Bu pullarýn üst yüzü tohum pulu olarak bilinen makrosporofiller bulunur. Her makrosporofilin üst yüzeyinde ise iki adet anatrop tohum taslaðý yer alýr. Tohumtalaklartýnýn ön tarafýnda polenleri yakalamaya çalýþan iki çengel bulunur. Tozlaþmadan sonra mikrospor ana hücresi indirgenme bölünme göstererek 4 tane gon oluþturur, ancak bu gonlardan üçü ortadan kalkar ve geriye kalan bir tanesi geliþimine devam ederek makroprotalyumu meydana getirir. Makroprotalyumun mikropile bakan kýsmýnda 3-5 adet arkegonyum geliþir. Arkegonyumlarda ise oldukça iri bir yumurta hücresi bulunur.

Tozlaþma Nisan-Mayýs aylarýnda olur. Bu aþmada diþi kozalaklar polenleri kabul etmek için dikey konumda bulunurlar. Döllenmeden sonra ise (bazý cinsler hariç) aþaðý sarkarlar. Diþi gametofit tozlaþmadan ancak bir yýl sonra olgunlaþýr ve döllenme gerçekleþir. Tohum oluþumunun gerçekleþmesi için ise bir yýl daha geçmesi gerekir. Bu nedenle de bir Pinaceae üyüsinde ayný anda hem yeni oluþmuþ diþi kozalaklar, hemde yeni döllenmiþ diþi kozalaklar ve hemde olgunlaþmýþ diþi kozalaklar bulunur. Bunlarda birkaç Arkegonyum döllenmesine karþýn, döllenmeden sonra ancak birr tanesi geliþimini tamamlar. Embriyodaki kotiledon sayýsý ise çoktur, yani polikotil özelliðe sahiptirler. Tohumlarda bir kanat bulunmakla birlikte, bu kanatýn yapýsý ve tohumun kavrayýþý deyiþebilir.

9 cins ve yaklaþýk 200 türü vardýr. Bunlar : Abies, Keteleelaria, Pseudotsuga, Tsuga, Picea, Larix, Pseudolarix, Cedrus ve Pinus.