Fagaceae

Genellikle odunsu bitkilerden oluşan bu grup; ağaç ve çalı formundaki üyeleriyle ılıman orman ekosistemlerinin temel yapı taşlarını oluşturur. Yapraklar basit, alternan dizilişli olup kenarları tam, dişli veya loplu olabilir; bazı türlerde derin loplar karakteristik bir tanımlama özelliği sunar. Çiçekler tek evcikli (monoik) olup erkek çiçekler sarkık kedicikler hâlinde, dişi çiçekler ise küçük gruplar ya da tek tek oluşur. Meyve, türe özgü biçim ve büyüklükte gelişen bir kapsülle (kupula) kısmen ya da tamamen örtülü bir fındıksı (nux) yapısındadır; palamudu, kestanesi ve kayın meyvesiyle kolayca tanınır. Türkiye'de familya, başta Karadeniz kıyı kuşağı olmak üzere Ege ve Marmara bölgelerinin nemli ormanlarında geniş yayılış gösterir; İç Anadolu ve Doğu Anadolu'nun daha kurak kesimlerinde ise yalnızca sınırlı habitatlara çekilir. Meşe türleri, Güneydoğu Anadolu ve Akdeniz'in maki vejetasyonundan yüksek dağ ormanlarına kadar çok çeşitli ekolojik koşullara uyum sağlamıştır. Türkiye florası açısından en zengin cins olan *Quercus*, ülkede 18'i aşkın türüyle temsil edilir ve orman örtüsünün baskın ağacı konumundadır. *Fagus* cinsi ise iki türüyle —*F. orientalis* ve *F. sylvatica*— Karadeniz dağ ormanlarının kapalı gölgelik meşçerelerini oluşturur; *F. orientalis* ülkemizin kuzey yamaçlarında ekolojik açıdan son derece kritik bir işlev üstlenir. *Castanea sativa* (kestane), Karadeniz, Marmara ve Ege illerinin nemli yamaçlarında hem doğal ormanlar oluşturur hem de yüzyıllardır kültüre alınmıştır. Endemizm açısından dikkat çeken *Quercus* türleri arasında *Q. aucheri*, güneybatı Anadolu'nun kireçtaşlı yamaçlarına özgü alçak boylu bir çalı meşesi olarak öne çıkar. *Quercus vulcanica*, Ege ve Marmara bölgelerindeki volkanik ve asidik topraklara uyum sağlamış, dağılım alanı oldukça kısıtlı bir türdür. Familyanın birçok üyesi, toprak oluşumu ve su tutma kapasitesi üzerindeki etkileri nedeniyle ekohidrolojik öneme sahipken meşe palamudu yaban hayatı için vazgeçilmez bir besin kaynağı oluşturur. Son yıllarda iklim değişikliği, yangınlar ve aşırı otlatma baskısı altında bazı meşe toplulukları ciddi gerileme eğilimi göstermekte, bu durum tür düzeyinde koruma çalışmalarını zorunlu kılmaktadır.

Bir evcikli, yaprak dökücü veya herdem yeşil ağaç ve çalılardır. Yapraklar alternat, basit veya loplu, dökülücü stipüllü. Çiçekler tek eşeyli. Erkek çiçekler sarkık amentum veya uzun sapı olan küresel başaklarda. Periant 4-7 loplu, stamenler 4-40, anterler parçalnmamış. Dişi çiçekler 1-3 adet, spika durumda veya erkek çiçek durumunun kaidesinde, periant 4-6 loplu. Çiçeklerin veya çiçek durumunun tabanında brakterlerin bileşmesinden oluşmuş çanak şeklinde bir kupula bulunur. Bu yapı gelişerek meyvayı sarar ve üzerinde pulsu ya da dikensi çıkıntılar taşır. Ovaryum 3-6 lokuslu ve karpelli, lokuslar dipten ayrılmış. Plasentasyon eksensel. Her lokusta 2 ovül bulunur, fakat bunlardan bir tanesi gelişir. Meyva tek tohumlu ve endospermsiz bir nuks. Genellikle Kuzey Yarımkürede ılıman suptropik bölgelerde yayılış gösteren familya 7 cinse ait 600 kadar tür içerir. Ülkemizde 3 cins ve 21 türü bulunur. Dert olan kerestesinde yararlanılır, meyvaları yenilir ve süs bitkisi olarak kullanılır.