Iridaceae

Tek çenekli, çok yıllık otsu bitkilerden oluşan bu familyanın üyeleri soğan, yumru veya rizom gibi yeraltı depo organlarına sahiptir. Yapraklar genellikle şeritsi veya kılıçsı formda olup iki sıra halinde dizilir ve tabanda birbirini sarar. Çiçekler genellikle gösterişli, altı parçalı ve iki halkadan oluşan perigona sahiptir; tepaller serbest ya da tabanda birleşik olabilir. Stamen sayısı üç olup bu özellik familyayı benzer gruplardan ayıran önemli bir karakterdir. Ovaryum alt durumlu (inferum) olup üç gözlüdür. Türkiye'de familya; ılıman step alanlarından dağ çayırlarına, kıyı maki formasyonlarından subalpin kuşaklara kadar geniş bir habitatta yayılış gösterir. Ege ve Akdeniz kıyı bölgelerinde, İç Anadolu platolarında, Doğu Anadolu'nun yüksek dağlık kesimlerinde ve Kuzey Anadolu'nun nemli yamaçlarında önemli populasyonlar bulunur. Türkiye florası açısından en kritik cinsler *Iris*, *Crocus* ve *Gladiolus* olarak öne çıkar. *Iris* cinsi Türkiye'de son derece zengin bir çeşitlilik gösterir; onlarca endemik tür bu cins içinde tanımlanmıştır. Bunların arasında *Iris sari*, *Iris antilibanotica* ve Anadolu'ya özgü çok sayıda kserofit iris türü sayılabilir. *Crocus* cinsi de Türkiye'yi dünya genelinde en yüksek tür çeşitliliğine sahip ülkelerden biri konumuna getiren endemik türleri barındırır; *Crocus ancyrensis*, *Crocus pestalozzae* ve *Crocus flavus* bunlara örnek gösterilebilir. *Gladiolus* cinsi ise Ege ve Akdeniz bölgelerindeki ılıman alanlarda yayılış gösterir. Familyanın pek çok üyesi hem erken ilkbahar hem de sonbahar döneminde çiçeklenerek ekosistemde önemli polinatör kaynakları oluşturur. Türkiye, Iridaceae familyası için hem çeşitlilik merkezi hem de önemli bir gen kaynağı konumundadır.