Brassicaceae

Dünya genelinde yaklaşık 340 cins ve 3.700'den fazla türü kapsayan bu büyük familya, Türkiye'de en zengin temsil edilen bitki ailelerinden biri olup ülkemizde 90'ı aşkın cins ve 500'e yakın türle yer almaktadır. Üyeleri genellikle otsu yapıda olup tek ya da çok yıllık, nadiren yarı çalı formunda görülür; kökleri çoğunlukla kazıklı, gövdeleri dik ya da yayvan, taban yaprakları ise rozet düzeninde olabilir. En belirgin morfolojik özellik, dört taç yaprağının haç biçiminde dizilmesidir; bu nedenle eskiden familya Cruciferae adıyla da anılmıştır. Çiçekler genellikle sarı, beyaz, mor ya da pembe renkli olup iki çenekli simetri gösterir; altı erkek organ taşır ve bunların dördü uzun, ikisi kısadır. Meyve tipi, ailede taksonomik açıdan belirleyici öneme sahip olup kısa ve geniş silikula ya da uzun ve dar siliqua biçiminde olabilir. Türkiye'de en yüksek tür çeşitliliği İç Anadolu bozkırlarında, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'nun step ve dağ yamaçlarında, Ege ve Akdeniz bölgelerinin kayalık habitatlarında gözlemlenir. Familya üyeleri kuru, taşlı ve açık habitatları tercih etmekle birlikte subalpin ve alpin kuşaklarda da bol miktarda türle temsil edilir. Türkiye'deki önemli cinsler arasında *Alyssum*, *Arabis*, *Cardamine*, *Draba*, *Erysimum*, *Iberis*, *Isatis*, *Lepidium*, *Nasturtium* ve *Thlaspi* sayılabilir. *Alyssum* cinsi başlı başına dikkat çekici olup Türkiye'de 100'e yakın türüyle son derece zengin bir çeşitlilik sunar ve bu türlerin büyük bölümü ülkemize özgü endemiklerdir. *Erysimum* cinsi de yüksek endemizm oranıyla öne çıkar; Toros Dağları ve İç Anadolu'da özgün türler barındırır. *Isatis* (çivitotu) cinsi tarihsel açıdan da önem taşır; mavi boyar madde kaynağı olarak Anadolu'da yüzyıllardır kullanılmıştır. Brassicaceae'nin kültür bitkisi türleri arasında lahana, turp, hardal, roka ve çeşitli yağ bitkileri yer alır; bu türler Türkiye'de hem kültüre alınmış hem de yarı doğallaşmış halde yaygın olarak bulunur. Familyanın endemizm oranı Türkiye florası içinde oldukça yüksek olup bu durum ülkemizin Akdeniz havzası ve Irano-Turanian biyocoğrafik geçiş bölgesindeki konumuyla doğrudan ilişkilidir.

Bir, iki veya çok yıllık otsular, nadiren de çalılar. Yapraklar almaşlı, nadiren karşılıklı, basit, bazen parçalı, stipulasız. Çiçekler genellikle rasemus durumunda, erdişi, bilateral veya nadiren zigomorf simetrili ve genellikle braktesiz. Sepaller 4, iki dairede dizilmiş, serbest, petaller 4, nadiren hiç yok, haç şeklinde dizilmiş. Stamenler 6, iki dairede dizilmiş 2'si kısa 4'ü uzun (tetradinam). Pistil l, ovaryum üst durumlu, 2 karpelli ve yalancı bir bölme ile ayrılan 2 lokuluslu, az ya da çok ovüllü, plasentasyon parietal. Meyva çoğunca siliqua veya silikula, bazen de lomentum veya nuks. Tohumda embriyonun radikula kısmı kıvrılmış olarak kotiledonlarm yanında veya sırt tarafında yer almıştır. Kozmopolit olan familya üyelerinin çoğu Kuzey ılıman kuşakta yayılış gösterir. 350 cinse ait yaklaşık 4000 tür içerir. Ülkemizde 85 cins ve 515 türü bulunur. Sebze olarak kullanılır, tohumlarından yağ elde edilir ve süs bitkisi olarak yetiştirilir.